Parketin qorunması və bərpası: cilalama, lak və yağ

Parketin gündəlik qorunması, lak və yağ örtüyünün fərqi, nə vaxt yerli təmirin, nə vaxt tam cilalamanın lazım olduğu və bərpa mərhələləri.

Təbii parket düzgün qulluq olunduqda onilliklərlə xidmət edə bilən az sayda döşəmə örtüyündəndir. Onun üstünlüyü təkcə görünüşündə deyil, həm də bərpa edilə bilməsindədir: səthi cilalayıb yenidən örtməklə köhnəlmiş döşəmə yeni görünüş alır. Amma bu imkandan səmərəli istifadə etmək üçün qorunma və bərpa qaydalarını bilmək lazımdır.

Parketin əsas düşmənləri

Parketə zərər verən amillər əksər hallarda gündəlik həyatdan gəlir:

• ayaqqabı ilə gələn qum və kiçik daşlar, zımpara kimi səthi cızır;
• mebel ayaqları, xüsusən sürüşdürülən stullar;
• nazik dabanlar və ev heyvanlarının caynaqları;
• çox yaş silinmə və ya tökülən suyun uzun müddət qalması;
• rütubətin kəskin dəyişməsi, qışda həddindən artıq quru, yayda nəmli hava;
• birbaşa günəş şüası, bəzi ağac növlərinin rəngini dəyişir.

Bu amillərin çoxu sadə vərdişlərlə azaldılır: giriş palazı, mebel altında keçə altlıqlar, stul altında qoruyucu xalça, yalnız yaxşı sıxılmış nəm əsgi ilə silinmə.

Rütubət rejimi

Taxta rütubəti havadan alır və verir. Hava çox quru olanda lövhələr yığılır və aralarında boşluq yaranır, nəmli dövrdə isə genişlənib qabara bilər. Bu hərəkət təbiidir, amma həddindən çox olanda parketin həndəsəsi pozulur.

Ona görə parket olan evlərdə otaq rütubətini istehsalçının tövsiyə etdiyi aralıqda saxlamaq məsləhətdir. Qışda isitmə sistemləri havanı qurudanda nəmləndirici, yayda kondisioner rejimi bu tarazlığı saxlamağa kömək edir.

Lak yoxsa yağ

Parketin səthi iki əsas yolla qorunur və seçim həm görünüşə, həm də gələcək qulluğa təsir edir.

Lak taxtanın üzərində bərk təbəqə yaradır. O, suya və ləkəyə yaxşı davam gətirir, gündəlik qulluğu sadədir. Amma lak cızılanda və ya yeyiləndə yerli bərpa çətin olur: təzə lak qatı köhnə sahədən fərqli görünə bilər və çox vaxt bütöv otaq yenidən işlənir. Lakın parıltı dərəcəsi — mat, yarımmat, parlaq — seçilə bilər; mat və yarımmat səth kiçik cızıqları daha az göstərir.

Yağ taxtanın içinə hopur və səthdə qalın təbəqə yaratmır. Döşəmə daha təbii görünür və toxunuşda taxta hiss olunur. Yağlı parketin böyük üstünlüyü yerli təmirdir: cızılmış sahə yüngül cilalanıb yenidən yağlanır və ümumi fondan seçilmir. Bunun müqabilində yağlı səth daha tez-tez qulluq, xüsusi təmizləyici və vaxtaşırı yağ yenilənməsi tələb edir.

Kiçik zədələrin təmiri

Hər cızıq tam cilalama tələb etmir. Kiçik zədələr üçün bu yollar var:

• lakın üst qatındakı yüngül cızıqlar üçün istehsalçının bərpaedici vasitələri;
• dərin olmayan çökəklik və cızıqlar üçün rəngə uyğun mum və ya bərpa karandaşları;
• yağlı parketdə zədələnmiş sahənin lokal işlənməsi və yenidən yağlanması;
• ciddi zədələnmiş ayrı lövhənin çıxarılıb dəyişdirilməsi, bu da massiv parketdə peşəkar iş tələb edir.

Tam cilalama və yenidən örtmə

Səth geniş sahədə yeyilibsə, lak qatı qopubsa və ya taxta boz rəng alıbsa, tam bərpa lazımdır. İş adətən bu mərhələlərlə aparılır:

• otaq mebeldən tam boşaldılır, plintuslar lazım olsa çıxarılır;
• çıxan mıx və ştiftlər yoxlanır, boş lövhələr bərkidilir;
• səth kobuddan incəyə doğru bir neçə mərhələdə cilalanır, künclər ayrıca maşınla işlənir;
• tikişlər və çatlar taxta tozu ilə qarışdırılmış xüsusi doldurucu ilə doldurulur;
• toz tam təmizlənir, lazım olsa rəngləmə edilir;
• astar və bir neçə qat lak və ya yağ vurulur, qatlar arasında aralıq cilalama aparılır.

Hər cilalama taxtanın üst qatından bir hissə götürür. Massiv parket bir neçə dəfə cilalana bilər, mühəndis parketin isə üst taxta qatının qalınlığı bərpa sayını məhdudlaşdırır. Nazik üst qatlı lövhələrdə tam cilalama mümkün olmaya bilər, bunu işə başlamazdan əvvəl lövhənin kəsiyinə baxıb müəyyən etmək lazımdır.

Təhlükəsizlik və vaxt planı

Bərpa zamanı çoxlu incə taxta tozu yaranır, ona görə toz sorucu cilalama avadanlığı istifadə olunmalıdır. Bəzi lak və həlledicilərin qoxusu güclüdür; otaq havalandırılmalı, uşaqlar və ev heyvanları işlər bitənə qədər başqa yerdə qalmalıdır. Mebeli geri qoymaq və xalça sərmək üçün isə örtüyün tam bərkiməsi gözlənilməlidir, bu müddət istehsalçının göstəricisində yazılır.

Zaferoğlu İnşaat mənzil və villa təmirində döşəmə bərpasını digər bəzək işləri ilə birlikdə planlaşdırır ki, cilalama tozu hazır divarlara təsir etməsin. Parketin cilalanmaya dözüb-dözməyəcəyini anlamaq üçün lövhələrin qalınlığını və cızıqların fotosunu bizə göstərin.