Suvaq niyə çatlayır: quruma, qalınlıq və səhvlər

Suvaqda çatlar çox vaxt tez quruma, həddən artıq qalın qat, zəif hazırlıq, material uyğunsuzluğu və ya əsasın hərəkəti səbəbindən yaranır. Çatın növü onun səbəbini göstərir.

Təmirdən bir neçə həftə və ya ay sonra divarda nazik xətlərin görünməsi çox narahatedicidir. Bəzən bu, yalnız kosmetik qüsurdur, bəzən isə daha ciddi prosesin əlamətidir. Çatı sadəcə şpaklyovka ilə örtüb üstündən boyamaq çox vaxt nəticə vermir: səbəb aradan qalxmadıqda çat yenidən eyni yerdə görünür. Ona görə əvvəlcə çatın nə dediyini anlamaq lazımdır.

Çatın növünə baxın

Çatların görünüşü onların səbəbi haqqında çox şey deyir:

• tor şəklində nazik çatlar (hörümçək toru kimi): çox vaxt səth qatının sürətli qurumasından və ya kiçilmədən;
• iki fərqli materialın birləşmə xətti boyunca düz çat: məsələn, kərpic hörgü ilə beton kolonun və ya tirin görüşdüyü yerdə;
• qapı və pəncərə açırımlarının künclərindən çəp çatlar: gərginliyin toplandığı zonalarda;
• tavan ilə divarın birləşməsində üfüqi çat: konstruksiyaların fərqli hərəkətindən;
• genişlənən, uzanan və ya divarın hər iki tərəfində görünən çat: konstruktiv problem əlaməti ola bilər.

Sonuncu halda kosmetik təmirdən əvvəl mütəxəssis rəyi vacibdir. Çatın eni zamanla dəyişirsə, onu qeyd etmək (məsələn, çatın uclarını qələmlə işarələmək və tarix yazmaq) diaqnoz üçün faydalıdır.

Sürətli quruma

Suvaq qarışıqları suyun iştirakı ilə bərkiyir. Səth çox tez quruduqda qarışıq tam bərkiməyə macal tapmır, səth qatı kiçilir və tor şəklində çatlar yaranır. Buna səbəb olan şərtlər:

• isti havada və ya qızdırıcıların yanında işləmək;
• güclü cərəyan, açıq pəncərələrdən keçən külək;
• divara birbaşa günəş şüalarının düşməsi;
• çox quru və astarlanmamış əsasın qarışıqdan suyu sürətlə çəkməsi.

Qarşısını almaq üçün mülayim temperatur saxlanılır, cərəyan və birbaşa günəşdən qorunur, sement əsaslı suvaq texnologiyaya uyğun olaraq ilk dövrdə nəmləndirilir. Qurumanı sürətləndirmək üçün qızdırıcı yandırmaq tipik səhvdir.

Həddən artıq qalın qat

Hər qarışığın bir qatda vurula bilən maksimum qalınlığı var. Divar çox əyri olduqda bu həddi aşmaq cazibədar görünür, amma qalın qat içəridən və çöldən fərqli sürətlə quruyur, kiçilmə gərginliyi artır, qarışıq öz ağırlığı ilə aşağı sürüşə bilər.

Düzgün yanaşma böyük çuxurları əvvəlcədən ayrıca doldurmaq, suvağı bir neçə qatda, hər qat bərkidikdən sonra vurmaq və qalın qatlarda armatur tor istifadə etməkdir. Çox böyük əyilmələrdə isə gipskarton üzlük daha etibarlı ola bilər.

Hazırlıq və material səhvləri

Suvağın əsasa zəif yapışması da çatlara və qopmalara gətirib çıxarır. Tipik səhvlər:

• tozlu, çirkli və ya köhnə tökülən örtüklü səthə suvaq vurmaq;
• astarı buraxmaq və ya əsasa uyğun olmayan astar seçmək;
• qarışığa təlimatdan artıq su əlavə etmək: işləmək asanlaşır, amma möhkəmlik azalır və kiçilmə artır;
• bərkiməyə başlamış qarışığı yenidən su ilə «canlandırmaq»;
• gips suvağın üzərinə sement əsaslı qarışıq vurmaq;
• fərqli istehsalçıların uyğunluğu yoxlanmamış materiallarını qarışdırmaq.

Fərqli materialların birləşməsi və hərəkət

Kərpic, qaz-beton blok, monolit beton və metal fərqli şəkildə istiliyə və nəmə reaksiya verir, fərqli qədər genişlənir və kiçilir. Onların görüşdüyü xətt üzərindəki suvaq bu hərəkəti hiss edir və çatlayır.

Qarşısını almaq üçün birləşmə xətti boyunca hər iki tərəfə keçən armatur tor suvağın içinə yerləşdirilir. Yeni tikilmiş binalarda isə konstruksiyaların ilk illərdə oturması və qurumasının davam etdiyini nəzərə almaq lazımdır. Belə binalarda bəzi çatların sonradan görünməsi mümkündür və bu halda son dekorativ örtüklərin seçimi (məsələn, elastikliyə malik materiallar, divar kağızı altında tor) ehtiyatla edilir.

Çatları necə təmir etmək

Səbəb aradan qalxdıqdan və ya çatın sabit olduğu müəyyən edildikdən sonra təmir mərhələləri belədir:

• çat bir az genişləndirilir və zəif hissələr təmizlənir;
• toz götürülür, səth astarlanır;
• çat uyğun təmir qarışığı və ya elastik doldurucu ilə doldurulur;
• üzərinə armatur lent və ya tor qoyulub şpaklyovka ilə örtülür;
• səth hamarlanır, astarlanır və bütöv sahə boyanır ki, rəng fərqi görünməsin.

Tor şəklində çoxlu çatlar olduqda bütün səthin üzərinə tor yapışdırıb yeni şpaklyovka qatı çəkmək yerli düzəlişlərdən daha etibarlıdır.

Zaferoğlu İnşaat təmir işlərində suvaq texnologiyasına, quruma şəraitinə və materialların uyğunluğuna nəzarət edir. Divarlarınızdakı çatların səbəbini müəyyən etmək və təmir yolunu seçmək üçün obyektə baxış planlamaq mümkündür.