İnteryerdə mərmər və daş divar üzlükləri: seçim və qulluq

Mərmər, travertin, qranit və oniks divarda fərqli görünür və fərqli qulluq tələb edir. Daş növünün, səth işlənməsinin və bərkitmə üsulunun seçimi.

Təbii daş divarda təkrarsız naxış yaradır: iki mərmər plitəsi heç vaxt tam eyni olmur. Bu həm onun dəyəri, həm də planlaşdırmanın çətinliyidir. Kamin divarı, televizor zonası, hamamda duş divarı və ya foyedə aksent səthi üçün daş seçərkən yalnız rəngə deyil, materialın xassələrinə, plitələrin necə düzüləcəyinə və illər boyu necə baxılacağına da qərar vermək lazımdır.

Daş növləri və xarakterləri

Mərmər. Əsasən kalsitdən ibarət metamorfik daşdır. Dərin damarlı naxışı və cilalandıqda güclü parıltısı ilə seçilir. Nisbətən yumşaqdır və turşulara həssasdır: limon suyu, sirkə, bəzi təmizləyicilər səthdə mat ləkə buraxır. Divarda döşəməyə nisbətən az aşınır, amma mətbəx və hamamda ləkə riski qalır.

Travertin. Məsaməli, isti tonlu əhəngdaşıdır. Məsamələri doldurulmuş və ya açıq saxlanılmış halda istifadə olunur. Rustik və Aralıq dənizi üslubunda sevilir. Açıq məsamələr toz və çirk yığır.

Qranit. Sərt və davamlı maqmatik daşdır, turşulara mərmərdən xeyli davamlıdır. Naxışı adətən dənəvər olur. Tez-tez istifadə olunan və təmizlənən səthlər üçün praktik seçimdir.

Oniks. Yarımşəffaf, çox dekorativ daşdır. Arxadan işıqlandırılanda xüsusi effekt verir. Kövrəkdir və adətən arxa tərəfdən gücləndirilmiş plitələrlə işlədilir. Aksent zonaları üçün seçilir.

Kvarsit. Görünüşcə mərmərə bənzəyə bilər, amma daha sərtdir. Satışda bəzən mərmər ilə qarışdırılır, ona görə materialın dəqiq adını və texniki məlumatını soruşmaq faydalıdır.

Təbii daşın alternativi olaraq daş görünüşlü iri formatlı keramoqranit plitələr də istifadə olunur: onlar ləkəyə və turşuya daha davamlıdır, amma naxış müəyyən sahədən sonra təkrarlana bilər.

Səth işlənməsi görünüşü və qulluğu dəyişir

• Cilalı: dərin rəng və parıltı, amma cızıq və turşu izləri daha aydın görünür.
• Hond (mat hamar): yumşaq, müasir görünüş; kiçik izləri daha yaxşı gizlədir.
• Fırçalanmış və ya teksturalı: toxunuşda relyef, rustik xarakter; çirk yığa bilər.

Hamam və duş divarlarında cilalı səth su izlərini göstərir, mat səth isə gündəlik baxımda daha rahatdır.

Plitələrin düzülüşü: naxışı planlaşdırmaq

İri plitələrlə işləyərkən daş seçimi anbarda və ya fotoşəkillər üzərindən, plitə-plitə aparılmalıdır. Güzgü düzülüşündə (bookmatch) ardıcıl kəsilmiş iki plitə açılmış kitab kimi yan-yana qoyulur və simmetrik naxış yaranır. Bunun üçün plitələrin kəsilmə sırası və nömrələnməsi qorunmalıdır.

Tikişlərin yeri çertyojda əvvəlcədən müəyyən edilir: rozetkalar, işıq nöqtələri və qapı açırımları tikişə və ya plitənin mərkəzinə düşməlidir, təsadüfi yerə yox.

Nümunə, partiya və ehtiyat

Təbii daşda kataloqdakı şəkil və ya kiçik nümunə yalnız ümumi təsəvvür verir. Eyni adlı mərmər müxtəlif bloklardan gəldikdə fonun tonu, damarların sıxlığı və rəngi xeyli fərqlənə bilər. Buna görə böyük divar üçün bütün material bir partiyadan və mümkünsə eyni blokdan seçilir, plitələr isə quraşdırmadan əvvəl döşəmədə düzülüb birlikdə qiymətləndirilir.

Ehtiyat payı da vacibdir. Kəsim zamanı itki, daşdakı təbii çat və ya qüsurlu hissənin çıxdaş edilməsi, gələcəkdə zədələnmiş plitənin dəyişdirilməsi üçün az miqdarda eyni partiyadan material saxlamaq məntiqlidir. Sonradan alınan daş ilk partiyaya uyğun gəlməyə bilər.

Qəbul zamanı plitələrin qalınlığının bərabərliyi, kənarlarda qırıq olmaması və arxa tərəfdəki gücləndirici torun vəziyyəti yoxlanılır. Təbii damarla səhv salınan çatlar işıqda diqqətlə nəzərdən keçirilməlidir.

Bərkitmə üsulları

Nazik daş plitələr hazırlanmış, düz zəminə daş üçün nəzərdə tutulmuş yapışqanla bərkidilir. Açıq rəngli və yarımşəffaf mərmərlərdə ağ yapışqan istifadə olunur ki, boz ton içindən görünməsin. Ağır və iri plitələr, xüsusilə hündür divarlarda, yapışqanla yanaşı mexaniki ankerlər və ya asma sistem tələb edir. Divarın özünün bu yükü daşıya bilməsi əvvəlcədən yoxlanılmalıdır.

Qoruma və gündəlik qulluq

Əksər təbii daşlara quraşdırmadan sonra hopdurucu qoruyucu (impreqnasiya) çəkilir. O, ləkənin daşın içinə keçməsini ləngidir, amma turşunun səthi mat etməsinin qarşısını tam almır. Qoruyucunun təkrar çəkilmə tezliyi daşın növündən və istifadə intensivliyindən asılıdır.

• Təmizlik üçün neytral pH-lı, daş üçün nəzərdə tutulmuş vasitələr istifadə edin.
• Sirkə, limon, xlorlu və abraziv təmizləyicilərdən çəkinin.
• Yağ və ya rəngli maye damcısını gözləmədən silin.
• Duş divarında hər istifadədən sonra suyu rezin şüşəsilənlə götürmək əhəng izlərini azaldır.

Zaferoğlu İnşaat dizayn layihəsində daş üzlüklərin naxışını, tikiş yerlərini və işıqlandırmasını kompüter modelində göstərir ki, material seçimi əvvəlcədən yoxlanılsın. Plitələrin damarlarının divarda necə birləşəcəyini görmək üçün seçdiyiniz daşın plitələrinin fotolarını gətirin, düzümü modeldə quraq.