Döşəmədə haşiyə və naxış: plitə və daşla kompozisiya

Döşəmədə haşiyə, xalça effekti və naxışın nə vaxt məkana yaraşdığı, necə ölçüləndiyi və hansı texniki detalların nəticəni müəyyən etdiyi.

Döşəmədə haşiyə və naxış klassik interyerin tanınmış elementidir, amma yalnız saray üslublu salonlara aid deyil. Düzgün ölçülmüş sadə bir haşiyə geniş holla quruluş verir, yemək masasının yerini vurğulayır, uzun dəhlizi hissələrə bölür. Səhv ölçülmüş naxış isə mebelin altında itir və ya otağı kiçik göstərir. Nəticə daha çox materialdan yox, planlamadan asılıdır.

Naxış nə vaxt yaraşır

Döşəmə kompozisiyası ən yaxşı mebeldən azad qalan sahələrdə işləyir: giriş holu, pilləkən qarşısındakı meydança, dəhliz, dairəvi masa ətrafı. Bu yerlərdə döşəmə görünür və naxış məkanın mərkəzi rolunu oynaya bilər.

Qonaq otağında və yataq otağında vəziyyət fərqlidir. Divan, çarpayı və xalça döşəmənin böyük hissəsini örtür. Belə otaqlarda mürəkkəb mərkəzi naxış çox vaxt görünməz qalır; daha məntiqli həll otağın perimetri boyunca sadə haşiyə və ya heç naxış olmamasıdır.

Üslub da rol oynayır. Neoklassik və klassik interyerlərdə kontrast daş haşiyə, rozet və ya romb düzümü təbii görünür. Müasir interyerdə isə naxış daha çox tonla və düzümlə yaradılır: eyni plitənin fərqli istiqamətdə döşənməsi və ya bir tonluq fərq yetərlidir.

Ölçü planı: mebeldən başlayın

Naxışı çəkməyə otağın boş planı ilə yox, mebel yerləşdirilmiş planla başlamaq lazımdır. Haşiyə mebelin altına düşməməli, divara çox yaxın olub dar zolaqda qalmamalıdır. Yemək zonasında haşiyə masa və stulların arxaya çəkilməsini nəzərə alaraq ölçülür.

Otaqlar nadir hallarda tam düzbucaqlı olur. Divarlar bir neçə santimetr əyri olanda perimetr haşiyəsi bu əyriliyi açıq göstərir. Ona görə haşiyə çox vaxt divardan bir qədər aralıda, arada «buraxılış zolağı» saxlanılaraq planlanır; bu zolaq kəsilmiş plitələrlə divarın düzgünsüzlüyünü udur.

Plandan əvvəl bunları müəyyən edin:

• otağın oxları və mərkəzi: naxış hansı nöqtəyə görə simmetrikdir;
• qapı açırımları: girən adam naxışı düz görməlidir;
• mebel və xalçanın son yeri;
• kəsik plitələrin harada qalacağı: onlar görünməz kənarlara düşməlidir;
• plitə ölçüsünün haşiyə eni ilə uyğunluğu.

Material birləşmələri

Haşiyə və əsas sahə üçün fərqli materiallar seçiləndə onların qalınlığı, sərtliyi və qulluq tələbi nəzərə alınmalıdır. Qalınlıqları fərqli olan plitələr yapışdırıcı qatı ilə bərabərləşdirilir, bu da ustadan əlavə dəqiqlik tələb edir.

Fərqli sərtlikdə daşlar yanaşı döşənib birlikdə cilalananda yumşaq daş daha çox yeyilir və səviyyə fərqi yarana bilər. Mərmərlə qranit və ya mərmərlə keramika birləşməsində bu məsələ əvvəlcədən usta ilə müzakirə edilməlidir.

Rəng kontrastı da düşünülməlidir. Çox tünd haşiyə açıq döşəmədə hər tozu və izi göstərir, çox yaxın tonlar isə kompozisiyanı görünməz edir. Nümunə plitələri yerə qoyub gündüz və axşam işığında baxmaq yaxşı yoxlama üsuludur.

Kəsim üsulları və hazır elementlər

Sadə düz haşiyələr adi plitə kəsimi ilə alınır. Əyri xətlər, dairələr, rozetlər və ornamentlər isə adətən su şırnağı ilə kəsilmiş hazır panellər şəklində sifariş olunur. Bu panellər fabrikdə yığılır, torla birləşdirilir və obyektdə bir hissə kimi döşənir.

Hazır panel sifariş edəndə onun ölçüsü və əsas plitə ilə birləşmə nöqtələri çertyojda dəqiq göstərilməlidir. Panel gələndən sonra onun ətrafındakı plitələri ölçüyə uyğunlaşdırmaq, əksinə etməkdən xeyli asandır.

Naxışlı döşəmədə ehtiyat material məsələsi adi döşəmədən daha ciddidir. İllər sonra bir haşiyə elementi qırılarsa, eyni rəngdə və eyni partiyadan daş tapmaq çətin ola bilər. Ona görə hər növ plitədən və hazır paneldən bir neçə ədəd təmir üçün saxlanılması məsləhətdir. Bu ehtiyatı quru yerdə, etiketlə və döşəmə sxeminin surəti ilə birlikdə saxlamaq sonradan ustanın işini xeyli asanlaşdırır.

Tipik səhvlər

Döşəmə naxışlarında təkrarlanan problemlər bunlardır:

• naxışın mebel qoyulandan sonra yarısının görünməməsi;
• haşiyənin qapı açırımında qırılması və ya kəsik plitə ilə bitməsi;
• tikişlərin haşiyə ilə əsas sahədə fərqli enlərdə olması;
• çoxlu kiçik detal səbəbindən təmizlənməsi çətin tikiş sayının artması;
• naxışın otağın oxuna deyil, əyri divara görə qurulması.

Zaferoğlu İnşaat dizayn layihələrində döşəmə kompozisiyasını çertyoj və kompüter modeli ilə göstərir ki, sifarişçi nəticəni işə başlamazdan əvvəl görsün. Haşiyə və ya naxış ideyanızın eskizi varsa, onu otağın ölçüləri ilə birlikdə gətirin, düzümü birlikdə yoxlayaq.