Qeyri-standart tavan formaları: dalğa, günbəz və tağ

Dalğavari, günbəzli və tağlı tavanların hansı otaqda yerinə düşdüyü, necə qurulduğu və layihədə əvvəlcədən nələrin həll edilməli olduğu.

Düz tavan otağın ən sakit səthidir və çox vaxt elə belə də qalmalıdır. Amma bəzi məkanlarda — geniş qonaq zalında, pilləkən boşluğunda, dəhlizin uzun xəttində və ya yemək masasının üstündə — əyri xətli tavan məkana mərkəz, istiqamət və ya ritm verir. Dalğa, günbəz və tağ isə təsadüfi dekor kimi yox, planın məntiqindən çıxanda inandırıcı görünür.

Forma nə vaxt özünü doğruldur

Qeyri-standart tavan ən yaxşı nəticəni otağın öz həndəsəsini gücləndirəndə verir. Dairəvi və ya kvadrata yaxın zalda günbəz mərkəzi vurğulayır. Uzun dəhlizdə ardıcıl tağlar hərəkət istiqamətini göstərir və uzunluğu hissə-hissə bölür. Dalğavari səth isə pəncərə xətti boyunca və ya divardan divara axan formada məkanı yumşaldır.

Formanın yerinə düşmədiyi hallar da var:

• tavan hündürlüyü onsuz da azdırsa və əyri konstruksiya onu hiss olunacaq qədər aşağı salırsa;
• otaqda çoxlu tir, sütun və ya maili divar varsa və yeni forma onlarla toqquşursa;
• interyerin qalan hissəsi sərt, düz xətlidirsə və tavan yeganə yad element kimi qalırsa.

Hündürlük ehtiyatı və karkas

Hər əyri tavan müəyyən qalınlıq tələb edir: forma nə qədər dərindirsə, əsas örtükdən o qədər aşağı enir. Günbəz üçün mərkəzdəki ən yüksək nöqtə ilə kənarlardakı ən alçaq nöqtə arasındakı fərq əvvəlcədən hesablanmalı, kənarlarda qalan hündürlük mebel, qapı və pəncərə yamacları ilə yoxlanmalıdır.

Karkas adətən metal profillərdən qurulur. Əyri xətt üçün profillər ya xüsusi kəsiklərlə əyilir, ya da hazır qövsvari elementlərdən istifadə olunur. Formanın dəqiqliyi karkasın dəqiqliyindən asılıdır: şablon üzrə çəkilmiş xətt, bərabər addımla qoyulmuş asqılar və möhkəm bərkidilmiş kənar profil sonradan görünən dalğalanmanın, «sınıq» qövsün qarşısını alır.

Dalğa, günbəz və tağ: icra fərqləri

Dalğavari tavanda gipskarton vərəqi əyrilik radiusuna uyğun seçilir. Böyük radiuslu yumşaq dalğada adi vərəq quru halda əyilə bilər, kiçik radiusda isə nazik, əyilmə üçün nəzərdə tutulmuş vərəqlər və ya istehsalçının təsvir etdiyi nəmləndirmə üsulu tətbiq olunur. Bəzən iki nazik qat bir qalın qatdan daha hamar nəticə verir.

Günbəz ikiqat əyrilik deməkdir, yəni səth eyni anda iki istiqamətdə əyilir. Vərəqi belə formaya salmaq çətindir, buna görə günbəzlər çox vaxt hazır gips və ya kompozit elementlərdən yığılır, ya da torlu əsas üzərində suvaqla formalaşdırılır. Kiçik günbəzlərdə hazır element həm vaxt, həm də forma dəqiqliyi baxımından əlverişlidir.

Tağlar tək istiqamətdə əyildiyi üçün icrası nisbətən sadədir, amma burada simmetriya vacibdir. Bir sıra tağın hər biri eyni şablonla çəkilməli, dayaq nöqtələri eyni səviyyədə olmalıdır; gözün ən tez tutduğu qüsur qonşu tağların hündürlük fərqidir.

Hər üç formada birləşmə tikişləri ayrıca risk nöqtəsidir. Əyri vərəqlərin kənarları düz vərəqlərə nisbətən daha çox gərginlik altında qalır, ona görə tikişlər armatur lentlə bərkidilir və şpaklyovka nazik qatlarla, hər qat quruduqdan sonra vurulur. Tələsik işlənmiş tikiş bir neçə ay sonra əyri xətt boyunca nazik çat kimi özünü göstərə bilər.

İşıq, havalandırma və giriş imkanı

Əyri səth işığa çox həssasdır. Yan tərəfdən düşən işıq ən kiçik qeyri-hamarlığı da kölgə ilə üzə çıxarır, buna görə belə tavanlarda şpaklyovkanın keyfiyyətinə xüsusi diqqət yetirilir. Gizli işıq nişi planlanırsa, onun profili formanın içindən çıxmalı, sonradan əlavə edilmiş kimi görünməməlidir.

Kondisioner xətləri, ventilyasiya kanalları və elektrik qutuları əyri konstruksiyanın içindən keçəcəksə, onlar karkasdan əvvəl yerləşdirilir. Servis lyuku əyri səthdə pis görünür, ona görə texniki düyünləri mümkün qədər formanın düz hissəsinə və ya kənar zonasına toplamaq daha doğrudur.

Layihədə yoxlanmalı suallar

• Formanın ən alçaq nöqtəsində qalan hündürlük nə qədərdir?
• Günbəz və ya tağın mərkəzi mebel düzülüşü, çilçıraq və masa ilə üst-üstə düşürmü?
• Hansı kommunikasiya tavanın içindən keçəcək və ona necə çatılacaq?
• Kənar birləşmələr divarla necə qarşılaşacaq: kölgə tikişi, qəlib, yoxsa hamar keçid?
• Səthin son örtüyü nədir və yan işıqda qüsurlar necə görünəcək?

Bu suallara cavabı kağızda deyil, üçölçülü modeldə görmək daha asandır: forma, hündürlük və işıq bir yerdə yoxlanır. Zaferoğlu İnşaat dizayn və təmir xidmətində belə tavan həllərini interyerin qalan hissəsi ilə birlikdə işləyir.