Gips tavan dekoru: rozet, karniz və qəliblər

Gips rozet, karniz və tavan qəliblərinin interyerdə rolu, gips ilə poliuretanın fərqi, ölçü və mütənasiblik, quraşdırma və bərpa qaydaları.

Gips tavan dekoru klassik və neoklassik interyerin ən tanınan elementlərindəndir. Karniz divarla tavanın birləşməsini yumşaldır, rozet çilçırağa çərçivə verir, tavan qəlibləri isə düz səthi panellərə bölərək otağa ritm qatır. Düzgün seçilmiş dekor otağa bitkinlik və zadəganlıq verir. Mütənasiblik pozulanda isə eyni elementlər interyeri ağır və süni göstərir.

Dekor elementləri və funksiyaları

Tavan dekorunun əsas elementləri bunlardır:

• karniz — tavan ilə divarın birləşdiyi künc boyu uzanan profilli element;
• rozet — çilçıraq və ya asma lampanın bərkidildiyi yerdə dairəvi və ya oval bəzək;
• tavan qəlibi — tavanda çərçivə, panel və ya həndəsi kompozisiya yaradan nazik profil;
• friz — karnizin altında, divarın yuxarı hissəsində uzanan ornamentli zolaq;
• künc elementləri və medalyonlar — qəlib çərçivələrinin künclərini bəzəyən detallar.

Bu elementlər ayrı-ayrılıqda deyil, bir sistem kimi seçilməlidir. Karnizin, qapı çərçivəsinin və plintusun profilləri eyni üslub dilində olanda interyer bütöv görünür.

Gips yoxsa poliuretan

Ənənəvi dekor gipsdən tökülür. Gips kəskin, dərin və incə detallı ornamentlər verir, boyanı yaxşı qəbul edir və yanmır. Tarixi binaların bərpasında və yüksək səviyyəli klassik interyerlərdə məhz gips seçilir. Onun zəif tərəfləri ağırlığı, kövrəkliyi və quraşdırmanın daha çox təcrübə tələb etməsidir.

Poliuretan dekor yüngüldür, zərbəyə və nəmə davamlıdır, quraşdırılması sadədir və çeşidi genişdir. Müasir mənzillərdə və neoklassik interyerlərdə geniş istifadə olunur. Amma poliuretan elementlərdə detalların kəskinliyi çox vaxt gipsdən zəif olur, uzun elementlərin birləşmələrində isə temperatur hərəkəti səbəbindən nazik xətlər görünə bilər.

Seçim interyerin səviyyəsindən, otaqdakı rütubətdən və büdcə məhdudiyyətindən asılıdır. Hamam kimi rütubətli otaqlarda poliuretan daha etibarlıdır.

Ölçü və mütənasiblik

Dekorun ən çox səhv edilən tərəfi ölçüsüdür. Ümumi prinsip sadədir: tavan nə qədər hündür və otaq nə qədər genişdirsə, karniz də bir o qədər böyük ola bilər. Standart hündürlüklü otaqda böyük, çoxpilləli karniz tavanı aşağı salır və otağı sıxır. Hündür salonda isə nazik karniz itib gedir.

Rozetin diametri çilçırağın ölçüsü ilə əlaqələndirilir. Çilçıraq rozetdən xeyli böyük olanda rozet görünməz qalır, çox kiçik çilçıraq isə böyük rozetin fonunda itir.

Mütənasibliyi yoxlamaq üçün praktik üsul var: karnizin kəsik profilinin kartondan real ölçüdə nümunəsini kəsib tavana tutmaq və ya kompüter modelində otağın ümumi görünüşündə baxmaq. Kataloqdakı şəkil ölçü hissini vermir.

Quraşdırma ardıcıllığı

Dekor elementləri divarlar və tavan suvaqlanıb düzləndikdən sonra, son boya qatından əvvəl quraşdırılır. Əsas qaydalar:

• tavan və divar səthi təmiz, quru və astarlanmış olmalıdır;
• yüngül detallar istehsalçının göstərdiyi yapışqanla yapışdırılır, ağır gips detallar isə əlavə olaraq dübel və ya ankerlə saxlanılır;
• karnizin künclərdə birləşməsi dəqiq kəsimlə və ya hazır künc elementi ilə edilir;
• birləşmə tikişləri və vint yerləri doldurulub hamarlanır;
• sonda dekor divar və tavanla birlikdə boyanır.

Rozet quraşdırılmazdan əvvəl çilçıraq üçün betona bərkidilmiş asqı və kabel çıxışı hazır olmalıdır. Rozet dekorativ elementdir, çilçırağın ağırlığını daşımır.

Gips və poliuretan dekor gipskarton tavanla da birləşdirilə bilər. Bu halda karkasın kənar hissəsi və yapışma zonası əvvəlcədən düşünülür, ağır elementlər üçün isə karkasda əlavə profil nəzərdə tutulur.

Rəng və işıq

Tavan dekoru çox vaxt tavanla eyni ağ rəngdə boyanır və forması işıq-kölgə ilə oxunur. Klassik interyerlərdə bəzən ornamentin dərin hissələri bir ton tünd və ya qızılı detallarla vurğulanır; bu yanaşma ehtiyatla istifadə olunmalıdır, çünki çox rəng dekoru ucuz göstərə bilər.

Karnizin arxasında gizli LED işıq quraşdırmaq tavanı yuxarı qaldırılmış kimi göstərir. Bunun üçün karniz divardan müəyyən məsafədə yerləşdirilir və işıq üçün açıq boşluq saxlanılır.

Köhnə dekorun bərpası

Köhnə binalarda gips dekor çox vaxt qat-qat boya altında detallarını itirmiş olur, bəzi yerlərdə isə çatlamış və ya qopmuş olur. Bərpa zamanı əvvəlcə köhnə boya qatları yumşaldılıb təmizlənir, zədələnmiş hissələr gips qarışığı ilə doldurulur. İtmiş fraqmentlər salamat qalmış hissədən qəlib götürülərək yenidən tökülür.

Bu iş səbr və təcrübə tələb edir, amma nəticədə tarixi interyerin orijinal xarakteri qorunur. Bərpa ediləcək dekoru sökmək və yerinə standart poliuretan element qoymaq otağın dəyərini azalda bilər.

Zaferoğlu İnşaat klassik və neoklassik interyer layihələrində tavan dekorunu bütöv qəlib sistemi kimi işləyir və kompüter modelində göstərir. Tavanınızın hündürlüyünü yazsanız, ona yaraşan karniz və rozet ölçülərini təklif edərik.