Hovuzda şəlalə və kaskad: dizayn və texniki tələblər

Şəlalə və kaskad hovuza səs və hərəkət qatır, amma ayrıca nasos, hesablanmış su axını və davamlı üzlük tələb edir. Sonradan əlavə etmək çətin olduğundan layihədə düşünülür.

Suyun səsi həyətdə şəhər küyünü yumşaldır, hovuzun səthində hərəkət yaradır və axşam işıqlandırması ilə birlikdə güclü vizual effekt verir. Buna görə villa layihələrində şəlalə və kaskad tez-tez istənilən elementlərdəndir. Lakin gözəl eskizlə işləyən şəlalə arasında bir neçə texniki qərar dayanır: suyun hansı nasosla verildiyi, necə töküldüyü, sıçrantının haraya düşdüyü və qışda nə olacağı.

Şəlalə növləri

Divardan və ya daş kompozisiyasından tökülən şəlalələr bir neçə əsas formada qurulur:

• nazik pərdə (lamina) axını: paslanmayan polad və ya xüsusi profildən düz, şəffaf su təbəqəsi tökülür; modern hovuzlar üçün tipikdir;
• daş şəlalə: təbii və ya süni daşlar arasından axan, daha sərbəst və səs-küylü axın; təbii üslublu bağlara uyğundur;
• kaskad: su bir neçə pilləli hovuzcuq və ya qabdan ardıcıl tökülür; yamacda yerləşən sahələrdə relyefi istifadə etməyə imkan verir;
• fəvvarə ucluqları və ya su tağları: hovuz kənarından suya doğru atılan nazik şırnaqlar; yer az olanda sadə həlldir.

Seçim həm üsluba, həm də səs səviyyəsinə görə edilir. Yataq otağının pəncərəsinə yaxın güclü şəlalə gecə narahatlıq yarada bilər.

Su axını və nasos

Şəlalə adətən hovuzun əsas filtrasiya nasosuna qoşulmur, ayrıca nasosla işləyir. Səbəb sadədir: filtrasiya nasosu suyun təmizlənməsi üçün sabit rejimdə hesablanır, şəlalə isə istənilən vaxt açılıb bağlanmalıdır. Bundan başqa, bərabər və gözəl axın üçün lazım olan su miqdarı şəlalənin eni ilə birbaşa bağlıdır: axın eni artdıqca nasosun gücü də artmalıdır.

Nasos seçimi zamanı suyun qalxdığı hündürlük, boruların uzunluğu və dönmələr nəzərə alınır. Kiçik nasosla işləyən enli şəlalədə su təbəqəsi qırılır, bəzi hissələrdən damcılayır. Tənzimləmə üçün xəttə klapan qoyulur ki, axını yerində dəqiqləşdirmək mümkün olsun.

Şəlalənin suyu hovuzun özündən götürülür və geri ona qayıdır. Buna görə sorma nöqtəsi elə seçilir ki, şəlalə işləyəndə hovuzdakı səviyyə hiss olunacaq qədər düşməsin və sorma ağzı üzənlər üçün təhlükə yaratmasın. Sorma ağızlarında qoruyucu barmaqlıq, mümkün olduqda isə birdən çox sorma nöqtəsi nəzərdə tutulur. Kaskad sistemində yuxarı hovuzcuqların həcmi də hesablanır: nasos dayananda onlardan geri axan su əsas hovuzu daşdırmamalıdır.

Hidroizolyasiya və sıçrantı

Şəlalənin arxasındakı divar və ya daş kompozisiyası daim nəm qalır. Bu hissənin hidroizolyasiyası hovuz çanağı ilə eyni diqqətlə aparılmalıdır, əks halda su konstruksiyaya hopur, üzlük qopur, qonşu divarda şoranlıq və ləkələr yaranır.

Sıçrantı da planlanmalıdır. Hündürdən tökülən su hovuz kənarına, taxta dekinqə və ya oturma zonasına düşürsə, bu yerlərdə sürüşkənlik və material zədələnməsi başlayır. Tökülmə hündürlüyü artdıqca su daha geniş sahəyə səpələnir; ona görə şəlalənin dibində kifayət qədər su səthi qalmalıdır.

Materiallar və əhəng

Axının tökülmə kənarı üçün paslanmayan polad, təbii daş və keramika geniş istifadə olunur. Sərt sulu bölgələrdə əhəng çöküntüsü xüsusilə şəlalə kənarında tez görünür, çünki su orada nazik təbəqə ilə buxarlanır. Açıq rəngli daş və tünd üzlük bu ləkələri fərqli şəkildə büruzə verir. Suyun kimyəvi balansına nəzarət və müntəzəm təmizlik əhəng yığılmasını azaldır.

İşıqlandırma və idarəetmə

Şəlalənin altına və ya axının arxasına qoyulan işıq axşam effektini artırır. Sualtı və nəm zonada işlədilən işıqlandırma yalnız bu şərt üçün nəzərdə tutulmuş, aşağı gərginlikli sistemlərlə qurulur və elektrik xətləri qoruyucu avtomatlarla təchiz edilir. Şəlalə nasosu və işıqlar hovuzun idarəetmə panelinə, taymerə və ya telefon tətbiqinə qoşula bilər.

Layihə mərhələsində yoxlanacaqlar

• Şəlalənin yeri evin yataq otaqlarından və qonşu sahədən nə qədər uzaqdadır?
• Nasos texniki otaqda, yoxsa şəlalə yaxınlığında yerləşəcək?
• Borular çanaq betonlanmazdan əvvəl qoyulubmu?
• Sıçrantı zonasında hansı döşəmə materialı var?
• Qışda şəlalə xəttindən suyu necə boşaltmaq mümkündür?

Zaferoğlu İnşaat villa layihələrində hovuzu həyətin ümumi kompozisiyası ilə birlikdə kompüter modelləri üzərində işləyir; şəlalənin ölçüsü və yeri bu mərhələdə müxtəlif variantlarla müqayisə edilə bilər. Şəlalənin səsini hansı otaqdan eşitmək istədiyinizi düşünün; onun yeri və hündürlüyü modeldə məhz bu sualla seçilir.