İnteryer layihəsində işıq planı: ümumi, lokal və dekorativ

İşıq planı dizayn layihəsində lampaların yerini, qruplarını və idarə ssenarilərini müəyyən edir. Ümumi, lokal və dekorativ işıq birlikdə düşünüləndə interyer günün hər saatında rahat olur.

Təmirdə işıq çox vaxt sonuncu qərar kimi qəbul edilir: divarlar hazır olur, sonra «buraya bir çilçıraq asaq» deyilir. Amma kabellər suvağın altında, spotlar isə asma tavanın içindədir. Divarlar bağlanandan sonra işığı dəyişmək demək olar ki, təmiri təkrarlamaq deməkdir. Ona görə işıq planı dizayn layihəsinin ayrıca və erkən hazırlanan bölməsidir.

İşığın üç qatı

İnteryerdə işıq funksiyasına görə üç qata bölünür və yaxşı plan onların hamısını nəzərə alır:

• ümumi işıq: otağı bərabər işıqlandırır, təmizlik, hərəkət və gündəlik fəaliyyət üçündür; tavan lampaları, spotlar, xətti profillər;
• lokal (iş) işığı: konkret fəaliyyət üçün nöqtəvi işıq; mətbəx tezgahı, iş masası, kitab oxunan kreslo, güzgünün qarşısı;
• dekorativ (aksent) işığı: əhval yaradır və detalları vurğulayır; nişlərdə, rəflərdə, TV divarının arxasında, tavan karnizində gizli işıq, rəsm işıqlandırması.

Yalnız ümumi işıqla qurulan otaq yastı və rəsmi görünür. Yalnız dekorativ işıq isə gündəlik işlər üçün kifayət etmir. Üç qatın birləşməsi eyni otağı səhər, iş vaxtı və axşam üçün fərqli edir.

Ssenarilər və açar qrupları

İşıq planında lampaların yeri qədər onların necə yandırılacağı da vacibdir. Hər otaq üçün tipik ssenarilər yazılır: «təmizlik» — bütün işıqlar; «qonaq» — ümumi işıq və dekorativ vurğular; «film» — yalnız TV arxasındakı zəif işıq; «gecə» — dəhlizdə aşağı səviyyəli yumşaq işıq.

Bu ssenarilərə görə lampalar qruplara bölünür və hər qrup ayrıca açara və ya idarəetmə sisteminə bağlanır. Böyük otaqlarda və keçid yerlərində (dəhliz, pilləkən, yataq otağının girişi və çarpayı yanı) ikitərəfli açarlar planlanır ki, işığı həm girişdə, həm də çıxışda idarə etmək mümkün olsun.

İşıq gücünü tənzimləmək (dimmer) planlanırsa, bu, həm lampaların, həm də idarəetmə cihazının seçilməsinə təsir edir. Hər LED lampa və enerji bloku tənzimləməni dəstəkləmir, uyğunluq əvvəlcədən yoxlanmalıdır.

Tavan planı ilə əlaqə

Gömülü spotlar və xətti profillər tavanda müəyyən dərinlik tələb edir. Gizli işıq üçün karnizin və ya tavan səviyyəsinin ölçüsü, enerji bloklarının yeri və onlara xidmət üçün qapaq əvvəlcədən müəyyən edilir. Ona görə işıq planı və tavan planı bir-biri ilə eyni vaxtda işlənir.

Lampaların düzülüşü memarlıq xətlərinə tabe olmalıdır. Spotlar mebelin, divarların və pəncərələrin oxları ilə uzlaşanda tavan nizamlı görünür. Təsadüfi paylanmış nöqtələr isə hətta bahalı lampalarla da qarışıq təsir yaradır.

Asma lampanın yeri mebelə bağlıdır: yemək masası üzərindəki çilçıraq masanın mərkəzinə düşməlidir. Mebel planı dəyişərsə, bu nöqtə də dəyişir, ona görə mebel planı təsdiqlənmədən asma lampaların yeri qəti müəyyən edilməməlidir.

Rəng temperaturu və rəng ötürmə

Yaşayış sahələrində çox vaxt isti ağ işıq (təxminən 2700–3000 K) istifadə olunur, çünki o, rahat və ev atmosferi yaradır. Mətbəx iş səthi, hamam güzgüsü və iş masası kimi yerlərdə bir az daha neytral işıq detalları aydın görməyə kömək edir.

Bir otaqda fərqli rəng temperaturlu lampaları qarışdırmaq divarda və tavanda «ləkəli» təsir yaradır. Bu səbəbdən bir zona daxilində eyni rəng temperaturu saxlanılması məsləhətdir.

Rəng ötürmə indeksi (CRI) işıq altında rənglərin nə qədər təbii göründüyünü göstərir. Mətbəxdə, güzgü önündə və rənglərin vacib olduğu yerlərdə yüksək rəng ötürmə göstəricisi olan lampalar seçmək faydalıdır.

Tipik planlama səhvləri

• yalnız bir mərkəzi lampa ilə kifayətlənmək və künclərin qaranlıq qalması;
• mətbəxdə işıq mənbəyini arxada yerləşdirmək: insan iş səthinə öz kölgəsini salır;
• güzgü önündə yalnız yuxarıdan işıq qoymaq: üzdə sərt kölgələr yaranır;
• çarpayı yanında işıq açarını unutmaq;
• gizli işıq profilinin enerji blokuna çıxışı olmamaq;
• rozetka və açarları mebel planından əvvəl yerləşdirmək.

İşıq planında nə göstərilməlidir

Tam işıq planında lampaların yeri ölçülərlə, hər lampanın növü, qrupları və hansı açarla idarə olunduğu, açarların hündürlüyü, gizli işığın profilləri və enerji bloklarının yeri göstərilir. Bu sənəd elektrik ustası üçün birbaşa iş tapşırığıdır, ona görə şərti işarələr və izahlar aydın olmalıdır.

Zaferoğlu İnşaat dizayn layihələrində işıq planını tavan və elektrik planları ilə birlikdə hazırlayır və işıq ssenarilərini kompüter modellərində göstərir. Hər otaq üçün «təmizlik», «qonaq», «film», «gecə» kimi ssenariləri yazın, işıq qruplarını bu siyahıdan quraq.