İsti və quraq iqlim üçün bağ bitkiləri: landşaft seçimi

Uzun isti yay, az yağıntı və küləkli şəraitdə davamlı bağ qurmaq üçün bitki qruplarının seçimi, torpaq hazırlığı və suyu qənaətlə istifadə üsulları.

Abşeronda və oxşar isti, quraq bölgələrdə bağ salanlar çox vaxt eyni ssenari ilə üzləşir: yazda əkilən bitkilər gözəl görünür, iyul-avqustda isə suvarma nə qədər artırılsa da saralır. Problem adətən bağbanın səyində deyil, iqlimə uyğun olmayan bitki seçimindədir. Quraq iqlim üçün bağ «az bitki» demək deyil; o, şəraitə uyğun bitki deməkdir.

Şəraiti əvvəlcə tanıyın

Bitki seçməzdən əvvəl sahənin özünü öyrənmək lazımdır. Eyni həyətdə bir neçə fərqli mikroiqlim olur:

• gün boyu günəş alan, isti divar qarşısındakı zonalar;
• evin və ya hasarın kölgəsində qalan sərin guşələr;
• küləyə açıq tərəflər — dəniz yaxınlığında külək həm də duz daşıyır;
• yağış suyunun toplandığı çökək yerlər və suyun tez axıb getdiyi yamaclar.

Torpaq da vacibdir. Abşeronun bir çox yerlərində torpaq qumlu, əhəngli və ya duzludur; bəzi sahələrdə isə tikinti tullantısı ilə doldurulmuş qrunt var. Torpağın tərkibini sadə analizlə yoxlamaq, bitkilərin sonradan niyə zəif böyüdüyünü təxmin etməkdən daha doğrudur.

Hansı bitki qrupları davamlıdır

Quraqlığa davamlı bitkilərin ümumi əlamətləri var: kiçik, sıx, boz-gümüşü və ya tüklü yarpaqlar, dərin kök sistemi, ətli yarpaqlar və gövdələr. Aralıq dənizi, Mərkəzi Asiya və yerli quru landşaftların bitkiləri çox vaxt yaxşı nəticə verir.

Landşaftda istifadə olunan əsas qruplar belədir:

• ətirli kol və yarımkollar — lavanda, rozmarin, adaçayı, santolina; günəşi sevir, az su istəyir;
• dekorativ otlar — küləkdə hərəkət edir, bağa yumşaq tekstura verir;
• sukkulentlər və aqavaya bənzər bitkilər — qayalıq bağ və qum-çınqıl zonalarda;
• quraqlığa davamlı ağaclar — zeytun, püstə, əncir, nar kimi yerli iqlimə uyğun növlər;
• örtük bitkiləri — torpağı kölgələyən, buxarlanmanı azaldan yerə yayılan növlər.

Konkret növün sizin həyətdə necə davranacağı yerli bitki tinglikləri və təcrübəli landşaft mütəxəssisi ilə dəqiqləşdirilməlidir. Eyni növ dəniz sahilində və dağətəyi bölgədə fərqli nəticə verə bilər.

Suya görə zonalaşdırma

Bağı su tələbatına görə zonalara bölmək resurs qənaətinin ən təsirli yoludur. Ən çox su istəyən bitkilər — tərəvəz ləki, çiçəkli dibçəklər, kiçik çəmən sahəsi — evə yaxın, rahat baxılan yerdə toplanır. Ondan uzaqlaşdıqca orta tələbatlı kollar, sahənin kənarında isə yalnız ilk illərdə suvarılan, sonra təbii yağıntı ilə kifayətlənən bitkilər yerləşdirilir.

Bu yanaşma suvarma sistemini də sadələşdirir: hər zona ayrıca xəttə qoşulur və öz rejimi ilə işləyir. Damcılı suvarma kök zonasına birbaşa su verdiyi üçün yarpaqları islatmır və buxarlanma itkisini azaldır.

Torpaq, mulça və çəmən məsələsi

Quraq iqlimdə mulça ən sadə və effektiv vasitədir. Bitkilərin ətrafına tökülən çınqıl, qırıq daş, ağac qabığı və ya yonqar torpağı günəşdən qoruyur, nəmliyi saxlayır və alaq otlarını azaldır. Açıq rəngli çınqıl istiliyi əks etdirir, tünd daş isə qızır — bitkinin növünə görə seçilir.

Geniş yaşıl çəmən isti iqlimdə ən çox su istəyən landşaft elementidir. Tamamilə imtina etmək lazım deyil, amma onun sahəsini oyun və istirahət üçün həqiqətən lazım olan hissə ilə məhdudlaşdırmaq məntiqlidir. Qalan yerlərdə örtük bitkiləri, çınqıl bağ və dekorativ otlar həm baxımlı görünür, həm də yayda saralmır.

Əkin vaxtı və ilk illər

Quraqlığa davamlı bitki də əkildikdən dərhal sonra davamlı olmur. Kök sistemi formalaşana qədər ilk bir-iki mövsüm müntəzəm suvarma tələb olunur. Əkin üçün ən yaxşı dövr adətən payız və erkən yazdır: istilər başlamazdan əvvəl bitki köklənməyə vaxt tapır. Yayın ortasında əkilən ting isə ən çox itki verən ssenaridir.

Küləkli sahədə gənc ağaclara dayaq qoymaq, dəniz tərəfində isə duzlu küləyə davamlı kollardan qoruyucu cərgə yaratmaq bağın qalan hissəsi üçün sığınacaq rolunu oynayır.

Landşaft həlli evin memarlığı, terraslar və yollarla birlikdə planlandıqda suvarma xətləri və drenaj da düzgün yerə düşür. Zaferoğlu İnşaat fərdi ev və villaların həyət planını ev layihəsi ilə birlikdə hazırlayır; bağın hansı hissəsinə suvarma xətti çəkiləcəyini əvvəlcədən bilsəniz, bitki qruplarını ona görə yerləşdirmək asanlaşır.