İstilik nasosu: evin isidilməsində və soyudulmasında rolu

İstilik nasosu istiliyi yandırmaqla yox, havadan, torpaqdan və ya sudan daşımaqla əldə edir. Qışda isidir, yayda soyudur, amma yaxşı izolyasiya və uyğun isitmə cihazları ilə daha səmərəli işləyir.

Kondisioner yayda otaqdan istiliyi götürüb çölə atır. İstilik nasosu eyni prinsipi hər iki istiqamətdə tətbiq edir: qışda çöldəki havadan, torpaqdan və ya sudan istiliyi götürüb evə ötürür. Yanacaq yandırılmadığı üçün evdə baca, qaz qazanı və yanma məhsulları olmur. Amma bu sistemin gözləntiləri doğrultması üçün onu evin izolyasiyası və isitmə cihazları ilə birlikdə planlamaq lazımdır.

İş prinsipi sadə dillə

İstilik nasosunun içində xüsusi mayenin (soyuducu agentin) dövr etdiyi qapalı kontur var. Maye çöl mənbəyindən istilik alaraq buxarlanır, kompressor onu sıxır və temperaturunu artırır, sonra o, evdəki istilik dəyişdiricisində istiliyini verib yenidən mayeyə çevrilir. Kompressoru işlətmək üçün elektrik lazımdır, amma sistem sərf etdiyi elektrikdən bir neçə dəfə çox istilik ötürə bilir.

Bu nisbət sabit deyil. Mənbə ilə evdə tələb olunan temperatur arasındakı fərq nə qədər böyükdürsə, nasos bir o qədər çox işləyir. Çox soyuq havada hava mənbəli nasosun səmərəsi azalır, isitmə suyunun çox isti olması tələb olunduqda da eyni şey baş verir.

İstehsalçıların kataloqlarında göstərilən səmərə göstəriciləri müəyyən sınaq şəraitində ölçülür. Real evdə nəticə iqlimdən, isitmə sisteminin temperaturundan, quraşdırma keyfiyyətindən və sistemin necə tənzimləndiyindən asılıdır. Buna görə müqayisə edərkən yalnız bir rəqəmə deyil, fərqli xarici temperaturlarda verilən göstəricilərə baxmaq, eyni zamanda qurğunun səs səviyyəsini və idarəetmə imkanlarını soruşmaq daha düzgündür. Mövsüm boyu ortalama səmərəni hesablamaq üçün layihəçi evin istilik itkisini və yerli iqlim məlumatlarını birlikdə nəzərə alır.

Növləri

• Hava-hava: evdə birbaşa havanı qızdırır və ya soyudur. Split və multi-split kondisionerlərin bir çoxu əslində belə istilik nasosudur. Quraşdırılması sadədir, amma isti su hazırlamır.
• Hava-su: çöl havasından aldığı istiliyi su əsaslı sistemə ötürür: isti döşəmə, radiatorlar, fan-koyllar və məişət isti suyu. Fərdi evlərdə geniş yayılmış seçimdir.
• Torpaq-su: istiliyi torpağa qoyulan borulardan və ya quyulardan alır. Torpağın temperaturu il boyu daha sabit olduğu üçün səmərəsi qış soyuğundan az asılıdır, amma qazıntı və ya qazma işləri tələb edir və sahə lazımdır.
• Su-su: yaxınlıqda istifadəsinə icazə verilən su mənbəyi olduqda tətbiq olunur.

İsitmə cihazları ilə uyğunluq

İstilik nasosu aşağı temperaturlu su ilə ən yaxşı işləyir. Bu səbəbdən isti döşəmə onun təbii tərəfdaşıdır: böyük səth aşağı temperaturla otağı bərabər isidir. Radiatorlarla da işləmək mümkündür, amma onların ölçüsü aşağı su temperaturuna görə hesablanmalıdır. Köhnə sistemdə yüksək temperatur üçün seçilmiş kiçik radiatorlar qalırsa, nasos daha çox yüklənir.

Fan-koyllar həm isitmə, həm də soyutma üçün istifadə oluna bilər. İsti döşəmə sistemi ilə soyutma da mümkündür, amma səthdə kondensat yaranmaması üçün temperatur və rütubətə nəzarət tələb olunur.

Əvvəlcə istilik itkisini azaldın

İstilik nasosunun gücü evin istilik itkisinə görə seçilir. Divarlar, dam və pəncərələr zəif izolyasiya olunubsa, daha güclü, yəni daha böyük və daha çox enerji işlədən qurğu lazım gəlir. Buna görə məntiqi ardıcıllıq belədir: əvvəl bina örtüyünü yaxşılaşdırmaq, sonra itkilər hesablanaraq sistem seçmək.

Ehtiyat üçün həddən artıq güclü qurğu seçmək də yaxşı fikir deyil. Böyük nasos kiçik yük altında tez-tez işə düşüb dayanır, bu da səmərəni və avadanlığın ömrünü azaldır.

Planlama zamanı veriləcək suallar

• Xarici blok harada olacaq? O, yaşayış otaqlarının pəncərələri və qonşu sərhədi yanında səs yarada bilər, həm də hava axını üçün boş yer tələb edir.
• Qışda əridilmə zamanı xarici blokdan axan su hara gedəcək?
• İsti su çəni və hidromodul üçün texniki otaqda yer varmı?
• İsti döşəmə, radiator və ya fan-koyl sistemi hansı otaqlarda olacaq?
• Evdə günəş panelləri planlaşdırılırsa, nasosun gündüz istehlakı ilə necə əlaqələndiriləcək?
• Çox soyuq günlər üçün əlavə istilik mənbəyi lazımdırmı?

Zaferoğlu İnşaat fərdi ev layihəsində texniki otağın yerini memarlıq planı ilə birlikdə müəyyən edir, bu da istilik nasosu üçün yer ayırmağı asanlaşdırır. Xarici blokun səsi qonşulara və yataq otaqlarına çatmasın deyə onun yerini baş planda erkən işarələyək.