Kanalizasiya xətləri: meyillik, diametr və təftiş

Mənzil və evdə kanalizasiya borularının düzgün meyilliyi, diametri, dönmələri və təftiş lyuklarının yeri: tıxanma və qoxunun qarşısını necə almaq.

Kanalizasiya təzyiqsiz işləyən sistemdir: su borudan nasos gücü ilə deyil, cazibə qüvvəsi ilə axır. Bu sadə fakt bütün qaydaların əsasını təşkil edir. Boru çox düz çəkiləndə tullantı suyu ləng axır və çöküntü yığır, çox dik çəkiləndə isə su qabağa qaçır, bərk hissəciklər geridə qalır. Tıxanma, qurqur səsi və qoxu çox vaxt məhz bu balansın pozulmasından yaranır.

Meyillik: niyə «nə qədər çox, o qədər yaxşı» deyil

Boru hər metrdə müəyyən qədər aşağı enməlidir. Praktikada kiçik diametrli borular (məsələn, 50 mm) üçün metrə təxminən 2–3 sm, 110 mm-lik borular üçün isə bir qədər az meyillik tətbiq edilir. Dəqiq qiymətlər tikinti normalarında və boru istehsalçısının təlimatında verilir və layihəçi onlara əsaslanmalıdır.

Həddən artıq meyillik də problemdir. Su sürətlə axanda sifondakı su möhürünü dartıb apara bilər və nəticədə kanalizasiya qoxusu otağa keçir. Buna görə uzun xətlərdə meyillik sabit saxlanılır və «bir yerdə dik, bir yerdə düz» çəkilmə yolverilməzdir.

Meyilliyi yoxlamaq üçün boruları bərkitməzdən əvvəl hər hissədə səviyyə ölçən (terezi) ilə ölçü aparılır. Boru bağlandıqdan sonra bunu düzəltmək çətindir, ona görə bu yoxlama gizli işlərin qəbul siyahısına daxil edilməlidir.

Diametr: hər cihaz üçün uyğun boru

Kanalizasiya xəttinin diametri ona qoşulan cihazlara görə seçilir. Ümumi yanaşma belədir:

• lavabo, duş, vanna, qabyuyan və paltaryuyan maşın üçün adətən 40–50 mm-lik borular;
• unitaz üçün 110 mm-lik boru, çünki o, bərk tullantı keçirir;
• bir neçə cihazın birləşdiyi yığıcı xəttin diametri ona qoşulan ən böyük çıxışdan kiçik olmamalıdır;
• ümumi stoyak ilə birləşmə binanın mövcud sisteminə uyğun olmalıdır.

Qaydanın əsas məntiqi budur: axın istiqamətində diametr heç vaxt kiçilmir. 110 mm-lik xətti daha sonra 50 mm-lik boruya keçirmək tıxanmaya birbaşa dəvətdir.

Dönmələr və birləşmələr

Kanalizasiyada kəskin 90 dərəcəlik dönmələrdən qaçmaq lazımdır. Bunun əvəzinə iki 45 dərəcəlik dirsək istifadə olunur ki, axın yumşaq istiqamət dəyişsin. Yan qolların əsas xəttə birləşməsi də bucaqla (maili üçlük vasitəsilə) edilir; düz bucaqla birləşən qol axını əks istiqamətə yönəldə bilər.

Borular bir-birinə rezin contalı muftalarla birləşdirilir və hər muftanın axına qarşı, yəni yuxarı tərəfə baxması vacibdir ki, su birləşmənin içinə deyil, üstündən axsın. Contanın yerində olması, borunun muftaya tam oturması və bərkidicilərin borunu əyməməsi quraşdırma zamanı yoxlanılır. Gizli çəkilən borularda bərkidicilər həm meyilliyi saxlamalı, həm də borunun sallanmasına yol verməməlidir.

Təftiş lyukları və texniki giriş

Ən yaxşı quraşdırılmış xətt də bir gün təmizlənmə tələb edə bilər. Bu zaman boruya çıxış imkanı olmalıdır. Təftiş (reviziya) elementi olan fitinqlər adətən xəttin uzun hissələrində, istiqamət dəyişən yerlərdə və stoyak ilə birləşmə nöqtəsinin yaxınlığında qoyulur.

Təmirdə tez-tez edilən səhv təftiş nöqtəsini plitə altında və ya gipskarton qutunun içində tamamilə bağlamaqdır. Doğru yanaşma: həmin yerdə gizli lyuk qoymaq, lyuku plitə ilə üzləmək və yerini sənədləşdirmək. Stoyakın təftiş elementinə giriş xüsusilə vacibdir, çünki binanın ümumi sistemində problem yarananda ilk yoxlanılan yer oradır.

Havalandırma və səs

Kanalizasiya sistemi havasız qalanda su axarkən sifonlardan hava sorulur və qurqur səsi, qoxu yaranır. Çoxmənzilli binalarda stoyak dam səviyyəsində havalandırılır, fərdi evlərdə isə bu, layihədə nəzərdə tutulmalıdır. Xətt uzun olduqda və ya çoxlu cihaz qoşulduqda layihəçi əlavə hava klapanı tövsiyə edə bilər.

Səs də nəzərə alınmalı məqamdır. Yataq otağının divarından keçən stoyak və ya tavandan keçən boru gecə axın səsi ilə narahatlıq yarada bilər. Belə yerlərdə səsboğucu borular və ya borunun ətrafına izolyasiya materialının sarınması kömək edir.

Təmir zamanı yoxlama siyahısı

• hər hissədə meyillik ölçülüb və qeyd edilibmi;
• axın istiqamətində diametr kiçilmirmi;
• 90 dərəcəlik kəskin dönmə və düz bucaqla birləşən qol varmı;
• təftiş nöqtələrinə giriş saxlanılıbmı;
• xətt bağlanmadan əvvəl su axıdılaraq sınanıbmı.

Sonuncu sınaq sadədir: bütün cihaz çıxışlarından eyni anda su buraxılır və birləşmələrdə nəm olub-olmadığı izlənilir.

Zaferoğlu İnşaat mənzil və fərdi evlərdə santexnika və kanalizasiya işlərini ümumi təmir planı ilə birlikdə aparır. Yuma qabını və ya unitazı köçürmək fikriniz varsa, stoyakdan məsafəni ölçüb bildirin, meyilliyin kifayət edib-etmədiyini hesablayaq.