Ev planında zonalaşdırma: gündüz, gecə və xidmət zonaları

Ev planını gündüz, gecə və xidmət zonalarına bölməyin məntiqi: səs və məxfilik, hərəkət yolları, günəşə görə yerləşmə, mərtəbələr üzrə bölgü və tipik səhvlər.

Eyni sahəli iki evdən birində yaşamaq rahat, digərində isə yorucu ola bilər. Fərq çox vaxt otaqların ölçüsündə deyil, onların qruplaşdırılmasındadır. Zonalaşdırma evin planını fəaliyyət növünə görə hissələrə bölmək deməkdir: insanların birlikdə vaxt keçirdiyi yerlər, istirahət və yuxu yerləri, ev işlərinin görüldüyü texniki yerlər. Bu bölgü düzgün qurulanda ev öz-özünə «işləyir».

Üç əsas zona

Gündüz zonası evin ictimai hissəsidir: giriş holu, qonaq otağı, yemək zonası, mətbəx, qonaq sanitar qovşağı, bəzən terrasa çıxış. Burada səs, hərəkət və qonaqlar normaldır. Bu zona adətən girişə yaxın, həyət və günəşli tərəflə əlaqəli yerləşdirilir.

Gecə zonası şəxsi hissədir: yataq otaqları, onların hamam otaqları, qarderoblar, bəzən kabinet və ya kitabxana. Burada sakitlik, məxfilik və qaranlıq lazımdır. Qonaq bu zonadan keçmədən evin gündüz hissəsinə çatmalıdır.

Xidmət zonası evin «arxa tərəfi»dir: texniki otaq, qazan, çamaşırxana, saxlama otaqları, qaraj ilə keçid, bəzən ikinci mətbəx və ya ərzaq anbarı. Bu sahələr gözə görünməməli, amma asan əlçatan olmalıdır. Məsələn, ərzaq maşından birbaşa mətbəxə yaxın anbara, çirkli paltar isə yataq otaqlarından çamaşırxanaya uzun yol getmədən çatmalıdır.

Hərəkət yolları və keçidlər

Zonalar arasındakı keçidlər planın keyfiyyətini müəyyən edir. Yaxşı planda hər gündəlik marşrut qısadır və digər zonaları kəsmir. Bir neçə sadə test var:

• Qonaq girişdən qonaq otağına və sanitar qovşağa yataq otaqlarının yanından keçmədən çata bilirmi?
• Mətbəxdən yemək zonasına və terrasa yol qısa və maneəsizdirmi?
• Səhər yataq otağından hamama və mətbəxə gedərkən qonaq otağından keçmək lazım gəlirmi?
• Bağdan və ya qarajdan palçıqlı ayaqqabı ilə gələn şəxs birbaşa yuyulma yerinə və ya xidmət girişinə çata bilirmi?
• Texniki otaqdakı avadanlığa usta evin içindən keçmədən yanaşa bilirmi?

Bu suallara plan üzərində barmaqla marşrut çəkərək cavab vermək çox şey göstərir. Uzun, qaranlıq dəhlizlər çox vaxt zonaların düzgün qruplaşdırılmadığının əlamətidir.

Səs və məxfilik

Zonalaşdırmanın əsas məqsədlərindən biri səsin idarə olunmasıdır. Yataq otağının divarı qonaq otağındakı TV divarı ilə eyni olarsa, yaxşı səs izolyasiyası belə tam kömək etmir. Ona görə də zonalar arasında bufer rolunu oynayan sahələr yerləşdirilir: qarderob, hamam, dəhliz və ya saxlama şkafları.

Pilləkənin yeri də səsə təsir edir. Pilləkən qonaq otağının ortasında olarsa, ikinci mərtəbədəki yataq otaqlarına səs birbaşa qalxır. Pilləkəni giriş holu ilə əlaqələndirmək və ya qapı ilə ayrıla bilən həcmə yerləşdirmək bu problemi azaldır.

Məxfilik təkcə səs deyil, həm də görünmə məsələsidir. Giriş qapısından evin içinin, xüsusən də yataq zonasının birbaşa görünməməsi, hamam pəncərələrinin küçəyə açılmaması planın ilk mərhələsində həll olunur.

Günəş və oriyentasiya

Zonalar yalnız öz aralarında deyil, dünya tərəflərinə görə də yerləşdirilir. Gündüz zonasının günün ən çox istifadə olunan saatlarında işıq alması məqsədəuyğundur. Yataq otaqları üçün səhər günəşi xoş, axşamın qızmar günəşi isə yayda narahatlıq yarada bilər. Xidmət otaqları, qarderob və anbarlar isə daha az işıqlı tərəfdə yerləşərək günəşli fasadı yaşayış otaqlarına buraxır.

İsti iqlimdə qərb tərəfində geniş şüşə səthlərin yay aylarında otağı qızdırdığını nəzərə almaq lazımdır. Belə hallarda talvar, dərin pəncərə nişləri və ya kölgəlik elementləri planla birlikdə düşünülür.

Mərtəbələr üzrə bölgü və tipik səhvlər

İkimərtəbəli evlərdə ənənəvi həll gündüz zonasını birinci, gecə zonasını ikinci mərtəbəyə yerləşdirməkdir. Bu, sadə və effektiv bölgüdür, amma bəzi ailələr üçün birinci mərtəbədə ən azı bir yataq otağı və duş olması vacibdir: yaşlı ailə üzvləri, xəstəlik və ya zədə dövrləri, gecələyən qonaqlar üçün. Birmərtəbəli evdə isə zonalar qanadlar şəklində ayrılır.

Tez-tez rast gəlinən səhvlər bunlardır: mətbəxin girişdən çox uzaqda olması, çamaşırxananın zirzəmidə və yataq otaqlarından iki mərtəbə aşağıda planlaşdırılması, qonaq sanitar qovşağının qapısının birbaşa qonaq otağına açılması, texniki otağın yataq otağının divarına bitişik olması. Bu səhvlərin hamısı eskiz mərhələsində asanlıqla düzəldilir, tikintidən sonra isə çox vaxt düzəldilmir.

Zaferoğlu İnşaat fərdi ev və villaların plan həllərini eskizlər və kompüter modelləri ilə hazırlayır. Ailənizin adi bir gününü — kim nə vaxt qalxır, harada işləyir, qonaqlar hara keçir — qısaca yazın, zonalaşdırmanı ondan başlayaq.