Konstruktiv layihə niyə vacibdir

Konstruktiv layihə binanın yükləri necə daşıdığını müəyyən edir: hesablamanın əsasları, bölmənin tərkibi, «ustanın təcrübəsi ilə tikmək» riski və sonradan dəyişikliklər.

Evin fasadı, otaqların düzülüşü və materiallar gözlə görünür və müzakirə olunur. Binanı ayaqda saxlayan sistem isə suvağın və üzlüyün arxasında gizlənir. Konstruktiv layihə məhz bu görünməyən hissəni təsvir edir: bina hansı yükləri daşıyır, bu yüklər hansı elementlərdən keçərək torpağa ötürülür və hər element nə qədər möhkəm olmalıdır. Onu «rəsmiyyət» kimi görmək ən təhlükəli qənaət formalarından biridir.

Konstruktor nəyi hesablayır

Binaya bir neçə növ yük təsir edir. Daimi yüklər konstruksiyaların öz çəkisidir: döşəmələr, divarlar, dam, üzlüklər. Müvəqqəti yüklərə insanlar, mebel, avadanlıq, hovuz suyu, qar daxildir. Külək binanı yan tərəfdən itələyir, seysmik ərazidə isə zəlzələ əlavə üfüqi qüvvələr yaradır.

Konstruktor bu yüklərin birləşməsini nəzərə alaraq hər elementi hesablayır və onun ölçüsünü, materialın sinfini, armaturun miqdarını müəyyən edir. Hesabın başlanğıc nöqtəsi qruntdur: geoloji araşdırma qruntun daşıma qabiliyyətini və davranışını göstərmirsə, bünövrə «ehtiyat üçün» ya çox böyük, ya da təhlükəli dərəcədə kiçik seçilir.

Konstruktiv bölmənin tərkibi

Fərdi ev üçün konstruktiv layihə adətən bu hissələri əhatə edir:

• bünövrə planı və kəsikləri, bünövrə altı hazırlıq;
• sütun, divar və tirlərin yerləşmə sxemləri;
• döşəmə və dam konstruksiyalarının çertyojları;
• armatur sxemləri və armaturun spesifikasiyası;
• pilləkən, eyvan konsolları və digər xüsusi elementlər;
• istifadə olunan materiallara və icraya dair ümumi qeydlər.

Bu sənədlər memarlıq planı ilə eyni oxlar üzərində qurulur. Planlarda göstərilən hər divarın yükdaşıyan olub-olmadığı, hansı açırımın üstündə tir olduğu konstruktiv çertyojlarda aydın görünür.

Çertyojlarla yanaşı hesablama sənədi də hazırlanır. Sifarişçi onu oxumaq məcburiyyətində deyil, amma bu sənəd hansı yüklərin, hansı qrunt göstəricilərinin və hansı normaların qəbul edildiyini göstərir. Sonradan, məsələn, damda hovuz və ya ağır bağ qurmaq istəsəniz, yeni konstruktor ilk növbədə məhz bu ilkin fərziyyələrə baxacaq. Hesablama sənədi olmayan layihədə isə çertyojlardakı ölçülərin nəyə əsaslandığını bilmək çətindir.

«Ustanın təcrübəsi ilə» tikintinin riski

Kiçik evlərdə bəzən konstruktiv layihədən imtina edilir və «biz bunu həmişə belə edirik» yanaşması ilə tikilir. Standart ölçülü sadə bir binada bu, bəzən problemsiz ötüşə bilər. Amma müasir villa planlarında geniş açıq zallar, böyük vitrajlar, konsol eyvanlar, damda terraslar və hovuz kimi elementlər olur. Belə həllərdə yüklərin yolu qeyri-standartdır və təcrübəyə əsaslanan təxmin kifayət etmir.

Risklər iki istiqamətdə özünü göstərir. Birincisi, konstruksiyanın zəif olması: döşəmədə əyilmə, divarlarda çatlar, seysmik təsirə qarşı kifayət etməyən bina. İkincisi, həddən artıq ehtiyat: lüzumsuz qalın döşəmələr və çox armatur həm materialı artırır, həm də binanı ağırlaşdırır, bu isə seysmik yükləri böyüdür. Hesablama bu iki ifrat arasında əsaslandırılmış qərar verməyə imkan yaradır.

Memarlıq ilə konstruksiyanın uzlaşdırılması

Yaxşı layihədə memar və konstruktor eskiz mərhələsindən birlikdə işləyir. Memarın istədiyi açıq məkan konstruktorun sütun addımına, vitrajın eni isə tirin hündürlüyünə təsir edir. Əgər bu uzlaşdırma gec edilirsə, ya memarlıq ideyasından imtina etmək, ya da bahalı konstruktiv həllərə getmək lazım gəlir.

Tavan hündürlüyü də burada həll olunur. Tirlərin hündürlüyü, asma tavan və mühəndis xətləri üçün lazım olan yer birlikdə hesablanmırsa, tikintidə otaqların real hündürlüyü gözləniləndən aşağı çıxır.

Tikintidən sonra dəyişikliklər

Konstruktiv layihə tikinti bitəndən sonra da dəyərini itirmir. Divarı sökmək, pəncərəni böyütmək, damda əlavə tikili və ya ağır avadanlıq qoymaq, mərtəbə artırmaq istəyəndə mövcud konstruksiyanın hesabını bilmək lazımdır. Sənədlər varsa, konstruktor dəyişikliyin mümkünlüyünü tez qiymətləndirir. Sənəd yoxdursa, əvvəlcə binanın müayinəsi, bəzən isə beton və armaturun yerində yoxlanması tələb olunur.

Ona görə də konstruktiv layihəni, gizli işlərin aktlarını və tikintidə edilən dəyişiklikləri evin sənədləri ilə birlikdə saxlamaq məsləhətdir.

Zaferoğlu İnşaat yaşayış kompleksləri, ticarət obyektləri və fərdi evlər daxil olmaqla müxtəlif obyektlərin tikintisini, eləcə də memarlıq-layihə işlərini həyata keçirir. Əlinizdəki layihədə konstruktiv bölmənin olub-olmadığını bilmirsinizsə, sənədləri gətirin, tərkibini birlikdə yoxlayaq.