Memarlıq layihəsi nədir və hansı hissələrdən ibarətdir

Memarlıq layihəsinin məqsədi, ilkin məlumatları, əsas bölmələri və sənədlərin hər birinin tikintidə hansı suala cavab verdiyi sifarişçi üçün sadə dillə.

Ev tikmək qərarına gələn sifarişçi çox vaxt «layihə» dedikdə gözəl bir fasad şəklini təsəvvür edir. Halbuki memarlıq layihəsi binanın necə görünəcəyini göstərməklə yanaşı, onun necə tikiləcəyini, necə dayanacağını və necə işləyəcəyini təsvir edən sənədlər toplusudur. Yaxşı layihə tikinti meydançasında verilən yüzlərlə kiçik qərarı əvvəlcədən, kağız üzərində həll edir.

Layihə nə üçün lazımdır

Layihənin ilk funksiyası sifarişçinin istəklərini ölçülü və yoxlanıla bilən formaya salmaqdır. «Geniş qonaq otağı» və ya «işıqlı mətbəx» kimi ifadələr planda konkret ölçülərə, pəncərə sahəsinə və otaqların qarşılıqlı yerləşməsinə çevrilir.

İkinci funksiya tikintini idarə etməkdir. Podratçı materialın miqdarını, işlərin həcmini və ardıcıllığını layihə əsasında hesablayır. Layihə olmadan smeta təxmini olur və müqayisə edilən təkliflər əslində fərqli işləri qiymətləndirir.

Üçüncü funksiya hüquqi və təhlükəsizlik tərəfidir. Tikinti icazəsi prosesində, konstruktiv təhlükəsizliyin təsdiqlənməsində və sonradan binanın rəsmiləşdirilməsində layihə sənədləri əsas götürülür.

Dördüncü, çox vaxt unudulan funksiya binanın gələcək istismarıdır. Divarın içindən keçən boruların yeri, elektrik lövhəsinin sxemi, döşəmə qatlarının tərkibi illər sonra təmir və ya genişləndirmə zamanı lazım olur. Layihəsi olan evdə usta divarı açmazdan əvvəl nə ilə qarşılaşacağını bilir, layihəsiz evdə isə bu məlumat yalnız sökmə ilə əldə edilir.

İlkin məlumatlar: layihə nədən başlayır

Layihə boş vərəqdən başlamır. Memar işə başlamazdan əvvəl bir neçə məlumat mənbəyi toplanır:

• torpaq sahəsinin sənədləri və sərhədləri;
• topoqrafik plan: səviyyələr, mövcud ağaclar, tikililər, kommunikasiyalar;
• geoloji araşdırma: qruntun növü və qrunt suyu;
• şəhərsalma tələbləri: sərhədlərdən məsafələr, hündürlük və sıxlıq məhdudiyyətləri;
• sifarişçinin tapşırığı: ailənin tərkibi, otaqlar, həyat tərzi, büdcə çərçivəsi.

Bu məlumatların hər hansı biri çatışmırsa, layihənin sonrakı mərhələlərində dəyişiklik ehtimalı artır. Məsələn, qrunt suyunun səviyyəsi sonradan məlum olarsa, zirzəmi planı tamamilə yenidən işlənə bilər.

Memarlıq bölməsi

Bu, layihənin sifarişçiyə ən tanış hissəsidir. Baş plan binanın sahədə yerləşməsini, girişləri, yolları, həyət elementlərini və səviyyələri göstərir. Mərtəbə planları otaqların ölçülərini, divarların qalınlığını, qapı və pəncərələrin yerini, pilləkəni və əsas avadanlıqları əks etdirir.

Fasadlar binanın bütün tərəflərdən görünüşünü, materialları, pəncərə bölgülərini və hündürlük işarələrini verir. Kəsiklər isə binanı şaquli «kəsərək» mərtəbə hündürlüklərini, döşəmə və dam qatlarını, pilləkənin quruluşunu göstərir. Bu vərəqlərə dam planı, pəncərə və qapı cədvəlləri, əsas düyünlərin detalları əlavə olunur.

3D vizualizasiyalar layihənin məcburi hissəsi olmasa da, qərar verməyi asanlaşdırır. Onlar çertyojları oxumağa öyrəşməmiş sifarişçiyə həcmləri, materialları və işığı təsəvvür etməyə kömək edir.

Vərəqlərdəki ölçü və işarələrin vahid sistemdə verilməsi də vacibdir. Oxlar, hündürlük işarələri və vərəqlər arası istinadlar sayəsində planda görülən divarı kəsikdə və fasadda tapmaq mümkün olur. Bu uyğunluq pozulduqda meydançada eyni element üçün fərqli ölçülər yaranır.

Konstruktiv və mühəndis bölmələri

Konstruktiv bölmə binanın yükləri necə daşıyacağını müəyyən edir: bünövrənin növü və ölçüləri, sütun, tir və döşəmələr, armatur sxemləri, materialların sinfi. Seysmik ərazidə bu bölmənin əhəmiyyəti daha da artır.

Mühəndis sistemləri bölmələri su təchizatı və kanalizasiya, istilik, havalandırma və kondisioner, elektrik təchizatı və zəif cərəyan sistemlərini əhatə edir. Bu bölmələr memarlıq planı ilə uzlaşdırılmalıdır: boru üçün yer olmayan tavanda və ya kanalizasiya meyli verilə bilməyən döşəmədə problemlər tikintidə deyil, layihədə aşkarlanmalıdır.

Obyektin növündən asılı olaraq yanğın təhlükəsizliyi tədbirləri, enerji səmərəliliyi hesabları və smeta sənədləri də layihə tərkibinə daxil edilə bilər.

İzahat qeydi və sənədlərin ardıcıllığı

İzahat qeydi layihənin qısa mətn təsviridir: binanın əsas göstəriciləri, qəbul olunmuş həllər, istifadə olunan materiallar və normalar. O, vərəqlərin arasında itib-batmadan layihənin məntiqini anlamağa kömək edir.

Layihə adətən mərhələlərlə hazırlanır: əvvəlcə eskiz və ya konsepsiya, sonra isə tikintidə istifadə olunan işçi sənədlər. Hər mərhələnin sonunda sifarişçinin təsdiqi növbəti mərhələyə keçməyin şərtidir, çünki sonrakı dəyişikliklər bütün bölmələrə təsir edir.

Zaferoğlu İnşaat memarlıq-layihə istiqamətində fərdi ev və villalar üçün çertyojlar, eskizlər və kompüter modelləri hazırlayır. Əlinizdə hansı sənədlər olduğunu — sahə planı, geoloji hesabat, eskiz — sadalayın, layihənin çatışmayan bölmələrini birlikdə müəyyən edək.