İstilik sisteminin balanslaşdırılması və termostatlar

Bir otaqda radiator isti, digərində soyuqdursa, problem çox vaxt qazanda deyil, suyun sistemdə qeyri-bərabər paylanmasındadır. Balanslaşdırma və termostatlar bunu düzəldir.

Evdə tanış mənzərə: qazana yaxın otaqda radiator o qədər isti olur ki, pəncərə açılır, uzaq yataq otağında isə radiatorun yalnız yuxarı hissəsi ilıqdır. Belə hallarda çox vaxt qazanın gücünü artırmaq və ya temperaturu qaldırmaq düşünülür. Amma əksər hallarda sistemin gücü kifayət edir; problem isti suyun radiatorlar arasında bərabər paylanmamasındadır. Bunun həlli hidravlik balanslaşdırmadır.

Balanssız sistem nə üçün yaranır

Su həmişə ən asan yolla axır. Qazana yaxın, qısa boru xətti olan radiatorlarda müqavimət azdır, ona görə suyun çox hissəsi onlardan keçir. Uzaq radiatorlara, xüsusən üst mərtəbədə və ya uzun xəttin sonunda olanlara, isə az su çatır. Nəticədə birinci otaqlar həddən artıq qızır, sonuncular soyuq qalır.

Bu vəziyyətdə qazan temperaturunu artırmaq uzaq otaqları bir qədər isidir, amma yaxın otaqlarda qızmanı daha da artırır və enerji sərfini yüksəldir. Nasosun sürətini qaldırmaq isə borularda və klapanlarda səs-küyə, şırıltıya səbəb ola bilər.

Hidravlik balanslaşdırma necə aparılır

Balanslaşdırma hər radiatora və ya isti döşəmə konturuna lazım olan su sərfinin verilməsi deməkdir. Proses təxminən belədir:

• hər otağın istilik itkisi hesablanır və ya mövcud məlumatlara əsasən qiymətləndirilir;
• buna uyğun olaraq hər radiator üçün lazımi su sərfi müəyyən edilir;
• radiatorların qayıdış xəttindəki tənzimləyici klapanlar (və ya ön tənzimləməli termostatik klapanlar) hesablanmış mövqeyə qoyulur;
• nasosun iş rejimi sistemin real tələbatına uyğunlaşdırılır;
• sistem işə salınır, radiatorların giriş və çıxış temperaturları yoxlanılır və lazım gələrsə düzəliş edilir.

Yaxın radiatorların klapanları daha çox "sıxılır", uzaq radiatorlarınkı isə daha açıq qalır. Beləliklə, su bərabər paylanır və bütün otaqlar təxminən eyni vaxtda istiləşir.

İsti döşəmə sistemində eyni iş kollektor üzərində aparılır. Kollektordakı sərf göstəriciləri ilə hər konturun sərfi onun uzunluğuna və otağın ehtiyacına görə tənzimlənir. Uzun konturlar daha çox sərf tələb edir, qısa konturlar isə məhdudlaşdırılır.

Havanın çıxarılması və sistemin təmizliyi

Balanslaşdırmadan əvvəl sistemdə hava olmamalıdır. Radiatorun yuxarısının soyuq, aşağısının isti olması, borularda şırıltı səsi havanın əlamətidir. Hava radiatorun üstündəki klapan vasitəsilə çıxarılır, sonra sistemdə təzyiq yoxlanılır və lazımdırsa, su əlavə edilir.

Köhnə sistemlərdə borularda və radiatorlarda çöküntü toplanır, bu da axını məhdudlaşdırır. Belə halda əvvəlcə sistemin yuyulması və çirk tutucu filtr qoyulması balanslaşdırmanın nəticəsini xeyli yaxşılaşdırır.

Termostatlar: istiliyi ehtiyaca uyğunlaşdırmaq

Balanslaşdırma suyu bərabər paylayır, termostatlar isə hər otağı öz ehtiyacına görə idarə edir.

Termostatik radiator başlıqları otaq temperaturu seçilmiş səviyyəyə çatanda radiatora su axınını avtomatik azaldır. Günəşli qonaq otağında, çox adam olan otaqda və ya mətbəxdə yemək bişiriləndə əlavə istilik yaranır, başlıq bunu nəzərə alır. Yataq otağında daha aşağı temperatur seçmək də bu yolla asanlaşır.

Otaq termostatı qazanı və ya istilik nasosunu idarə edir. Onu radiatorun, pəncərənin, birbaşa günəşin və ya mətbəx plitəsinin yanında deyil, evin xarakterik temperaturunu göstərən daxili divarda, döşəmədən təxminən göz səviyyəsinə yaxın yerdə quraşdırmaq lazımdır. Proqramlaşdırılan termostat gecə və evdə heç kim olmayan saatlar üçün temperaturu avtomatik azaldır.

Xarici hava sensoru ilə işləyən hava kompensasiyalı idarəetmə isə isitmə suyunun temperaturunu çöl temperaturuna görə dəyişir: mülayim gündə su daha soyuq, şaxtalı gündə daha isti verilir. Bu, xüsusən kondensasiya qazanları və istilik nasosları üçün səmərəlidir.

Balanslaşdırmanı ölçü alətləri olan mütəxəssisin aparması daha etibarlıdır, çünki klapan mövqeləri gözəyarı deyil, hesablanmış sərfə görə qoyulur. İlk isitmə mövsümündən sonra otaqlarda temperaturu yenidən müşahidə etmək və lazım olan yerdə kiçik düzəlişlər etmək normal praktikadır. Klapanların son mövqelərini kağıza və ya kollektorun yanına yazmaq gələcək təmir işlərində sistemi yenidən sıfırdan tənzimləməyin qarşısını alır.

Tez-tez edilən səhvlər

• Termostatik başlığın qalın pərdə, dekorativ qutu və ya mebel arxasında qalması: başlıq istini "yanlış" ölçür.
• Bütün otaqlarda başlıqların maksimuma çevrilməsi və "daha tez isinsin" gözləntisi.
• Otaq termostatı olan otaqda radiatorlara da termostatik başlıq qoyub iki sistemin bir-biri ilə "mübarizə" aparması.
• Yeni radiator və ya kontur əlavə olunanda sistemin yenidən balanslaşdırılmaması.
• Balanslaşdırmanın nəticələrinin qeydə alınmaması və klapan mövqelərinin sonradan təsadüfən dəyişdirilməsi.

İsitmə sisteminin tənzimlənməsi Zaferoğlu İnşaat-ın mənzil və fərdi ev təmirində gördüyü mühəndis işlərinin tərkibinə daxil edilə bilər. Qışda hansı radiatorların isti, hansıların soyuq qaldığını bir həftə qeyd edin; balanslaşdırmaya bu siyahı ilə başlamaq asandır.