Mənzildə ventilyasiya: təbii və məcburi hava dəyişimi

Mənzildə havanın necə dəyişməsi, plastik pəncərələrdən sonra nəm və kif problemi, təbii və məcburi ventilyasiyanın fərqi, təmirdə nəzərə alınmalı məqamlar.

Təmirdən sonra bəzi mənzillərdə gözlənilməz problem ortaya çıxır: qışda pəncərələr tərləyir, künclərdə qara ləkələr görünür, mətbəxin qoxusu bütün evə yayılır. Səbəb çox vaxt havalandırmanın təmirdə nəzərə alınmamasıdır. Köhnə taxta pəncərələr və sızan qapılar əvvəllər istəmədən də olsa havanın dəyişməsini təmin edirdi; hermetik yeni pəncərələr isə bu kanalı bağlayır.

Havanın dəyişməsi niyə vacibdir

Mənzildə hər gün nəm və çirklənmiş hava yaranır: nəfəs, yemək bişirmə, duş, paltar qurutma, bitkilər. Havanı dəyişmədən bu nəm divarlarda və soyuq səthlərdə kondensasiya olunur. Nəticədə kif, xoşagəlməz qoxu və bəzək materiallarının xarab olması başlayır. Karbon qazının yığılması isə yuxu keyfiyyətinə və diqqətə təsir edir.

Problemin ilk əlamətlərini tanımaq asandır: səhər pəncərə şüşəsinin alt hissəsində su damcıları, yataq otağında oyananda ağırlıq hissi, hamam güzgüsünün duşdan uzun müddət sonra da buğlu qalması, şkafın arxasındakı divarda kif ləkəsi. Bunlardan biri görünürsə, bəzək işlərinə başlamazdan əvvəl havalandırmanın vəziyyətini yoxlamaq lazımdır.

Düzgün ventilyasiya iki işi birlikdə görür: yaşayış otaqlarına təmiz hava gətirir və mətbəx, hamam, tualet kimi «çirkli» zonalardan havanı çıxarır. Hava axını bu istiqamətdə olmalıdır: yaşayış otaqlarından nəm zonalara doğru.

Təbii ventilyasiya necə işləyir

Çoxmənzilli binaların əksəriyyətində təbii ventilyasiya nəzərdə tutulub. Mətbəx, hamam və tualetdə divarda ventilyasiya qəfəsi olur və o, damadək qalxan şaquli kanala bağlıdır. İsti hava yüngül olduğu üçün kanalla yuxarı qalxır və mənzildən havanı çəkir. Bunun işləməsi üçün isə otaqlara hava daxil olmalıdır.

Təbii sistemin zəif tərəfləri:

• işi mövsümdən və küləkdən asılıdır: yayda, içəri ilə çöl arasında temperatur fərqi az olanda kanal zəif çəkir;
• hermetik pəncərələr və qapılar hava girişini bağlayanda kanal da işləmir;
• aşağı mərtəbələrdə çəkiş bir qədər güclü, yuxarı mərtəbələrdə zəif ola bilər.

Təmirdə edilən tipik səhvlər

Ventilyasiya qəfəsini asma tavan və ya plitə ilə bağlamaq, kanalı mətbəx soyurucusu üçün tamamilə tutmaq, hamam qapısını tam hermetik etmək — bu qərarlar təbii sistemin işini pozur. Binanın ümumi ventilyasiya kanalını sökmək və ya daraltmaq isə yolverilməzdir, çünki bu, qonşu mənzillərə də təsir edir.

Mətbəx soyurucusu kanala qoşulursa, həmin kanalın ümumi ventilyasiyanı da təmin etdiyi nəzərə alınmalıdır. Praktikada soyurucu üçün ayrıca çıxış, ümumi havalandırma üçün isə geri axını önləyən klapanlı ayrıca qəfəs saxlanılır.

Hamam və tualetin qapısının altında kiçik boşluq və ya qapıda ventilyasiya qəfəsi olmalıdır ki, hava bu otaqlara axıb kanaldan çıxa bilsin.

Hava girişini təmin etmək

Hermetik pəncərələrdən sonra hava girişini bərpa etmək üçün bir neçə yol var:

• pəncərə profilinə quraşdırılan hava daxilolma klapanları;
• divara quraşdırılan, açılışı tənzimlənən giriş klapanları;
• pəncərə furniturasında mikro-havalandırma rejimi.

Bu həllər soyuq hava axınını yumşaldır və pəncərəni tam açmadan havanın dəyişməsinə imkan verir. Klapanların yeri radiatorun yaxınlığında seçilərsə, daxil olan hava qızaraq otağa yayılır.

Məcburi ventilyasiya

Məcburi sistemdə havanı ventilyatorlar hərəkət etdirir. Ən sadə variant hamam və tualetdə kanala qoşulan, rütubət sensoru və ya taymeri olan ventilyatordur. Mürəkkəb variantlarda isə mənzilə təmiz hava vuran və çirkli havanı çıxaran mərkəzi qurğu quraşdırılır. Belə qurğuların bəzilərində rekuperator olur: çıxan havanın istiliyi daxil olan havaya ötürülür və qışda istilik itkisi azalır.

Mərkəzi məcburi sistem hava kanallarının asma tavanda çəkilməsini tələb edir, buna görə onun qərarı təmirin ən əvvəlində verilməlidir. Qurğunun yeri, səs səviyyəsi, filtrlərin dəyişdirilməsi üçün giriş və kanalların marşrutu layihədə göstərilməlidir. Çoxmənzilli binada fasada yeni deşik açmaq idarəetmə təşkilatının razılığı olmadan mümkün olmaya bilər.

Hansı həll kimə uyğundur

• Standart mənzil, pəncərələr dəyişdirilib, amma tərləmə yoxdur — mövcud kanalların təmizliyi və giriş klapanları çox vaxt kifayət edir.
• Hamam pəncərəsizdir və nəm uzun müddət qalır — rütubət sensorlu ventilyator məntiqli əlavədir.
• Böyük sahə, səs-küylü küçə, pəncərələri açmaq istəmirsiniz — rekuperatorlu məcburi sistem nəzərdən keçirilir.

Zaferoğlu İnşaat mənzil təmirində mühəndis sistemlərini, o cümlədən havalandırma həllərini dizayn layihəsi ilə birlikdə planlayır. Ventilyasiya barmaqlığına bir vərəq kağız tutun: yapışmırsa, kanalın işləmədiyi bəllidir və bunu təmirdən əvvəl bizimlə həll etmək lazımdır.