Restoran mətbəxində havalandırma və soyurucu çətirlər

Peşəkar mətbəxdə soyurucu çətirlərin ölçüsü və yeri, yağ filtrləri, təmiz hava ilə balans, kanal marşrutu və yanğın təhlükəsizliyi ilə bağlı əsas prinsiplər.

Restoran mətbəxində havalandırma rahatlıq məsələsi deyil, işin davam etməsinin şərtidir. Yaxşı işləməyən sistemdə aşpazlar istidən yorulur, zala qoxu və tüstü keçir, tavanda və kanallarda yağ yığılır, bu isə həm gigiyena, həm də yanğın təhlükəsi yaradır. Buna görə havalandırma layihəsi mətbəx avadanlığının planı ilə eyni vaxtda hazırlanmalı, sonradan «sığışdırılmalı» olan element kimi baxılmamalıdır.

Havalandırmanın səhv qurulması sonradan düzəldilməsi ən çətin məsələlərdən biridir. Kanal artıq tavanda çəkilib, işıqlandırma və yanğın siqnalizasiyası quraşdırılıb, mətbəx işləməyə başlayıb — bu mərhələdə çətiri böyütmək və ya ventilyatoru dəyişmək obyektin bağlanması deməkdir. Ona görə avadanlıq təchizatçısından cihazların texniki göstəricilərini ilkin mərhələdə almaq lazımdır.

Soyurucu çətir: ölçü və yerləşdirmə

Çətir isti hava, buxar, yağ hissəcikləri və yanma məhsullarını mənbəyin üstündə tutub çıxarmaq üçündür. Onun səmərəsi bir neçə amildən asılıdır:

• çətir altındakı avadanlığın bütün sahəsini örtməli və hər tərəfdən bir qədər kənara çıxmalıdır;
• avadanlığın üstündən hündürlüyü elə seçilir ki, isti axın dağılmadan çətirə çatsın;
• divar boyunca yerləşən avadanlıq üçün divar tipli, mətbəxin ortasındakı ada üçün ada tipli çətir istifadə olunur — ada çətirləri hər tərəfdən açıq olduğu üçün hava axınlarına daha həssasdır;
• qrill, fritür və vok kimi intensiv yağ və tüstü verən avadanlıq üçün daha güclü sorma tələb olunur.

Çətirin tələb olunan hava həcmi avadanlığın növü, gücü və çətirin konstruksiyası əsasında mühəndis tərəfindən hesablanır. «Böyük olsun, bəs edər» yanaşması kifayət deyil: həddən artıq güclü sorma lazımsız enerji itkisi və səs yaradır, zəif sorma isə qoxunu zala buraxır.

Yağ filtrləri və təmizlik

Çətirin içində yağ tutan filtrlər quraşdırılır. Labirint tipli metal filtrlər hava axınını istiqamətini dəyişməyə məcbur edir və yağ damcıları metal səthlərdə qalır. Filtrlər mütəmadi olaraq sökülüb yuyulmalıdır; bunun üçün onlar qabyuyan maşına və ya yuma vannasına sığacaq ölçüdə seçilir.

Filtrlərdən keçən yağın bir hissəsi yenə də kanala düşür. Buna görə kanalda təmizləmə lyukları nəzərdə tutulur və kanalların peşəkar təmizlənməsi qrafikə salınır. Yağ yığılmış kanal yanğın zamanı alovun sürətlə yayılmasına səbəb ola bilər.

Hava balansı: çıxan qədər daxil olmalıdır

Mətbəxdən böyük həcmdə hava çıxarıldıqda, onun yerinə hava bir yerdən daxil olmalıdır. Təmiz hava verilişi planlaşdırılmazsa, hava zaldan, qapılardan və hətta kanalizasiya sifonlarından sorulur. Nəticədə zal soyuyur və ya qızır, qapılar çətin açılır, qoxu isə əks istiqamətdə yayılır.

Düzgün sxemdə mətbəxə kompensasiya havası verilir, lakin mətbəx zala nisbətən bir qədər mənfi təzyiqdə saxlanılır. Bu, havanın zaldan mətbəxə doğru axmasını və qoxunun qonaqlara çatmamasını təmin edir. Daxil olan hava aşpazların üzünə birbaşa vurmamalı və çətirin altındakı axını pozmamalıdır.

Kanal marşrutu, qoxu və səs

Kanallar mümkün qədər qısa, az dönməli və hermetik olmalıdır. Hər dönmə müqaviməti artırır və ventilyatorun daha güclü işləməsini tələb edir. Kanalın çıxış nöqtəsi yaşayış pəncərələrindən, hava qəbulu ağızlarından və qonşu binalardan uzaq seçilir; bu məsələ bina sahibi və yerli qaydalarla razılaşdırılmalıdır.

Yaşayış binasının birinci mərtəbəsində yerləşən restoranlarda qoxu və səs xüsusilə həssas mövzudur. Belə hallarda qoxu tutan filtr qurğuları, ventilyatorun səs izolyasiyalı qutuda yerləşdirilməsi və vibrasiyanı ötürməyən bərkidicilər nəzərdən keçirilir.

Yanğın təhlükəsizliyi

Mətbəx havalandırması yanğın təhlükəsizliyi tələbləri ilə sıx bağlıdır. Kanallar yanmayan materialdan hazırlanır, yanğın hissələrini keçdiyi yerlərdə müvafiq həllər tətbiq edilir. İntensiv bişirmə avadanlığının üstündə çətir içinə quraşdırılan avtomatik söndürmə sistemləri tələb oluna bilər. Bu məsələlər layihə mərhələsində yanğın təhlükəsizliyi üzrə mütəxəssis və müvafiq qurumların tələbləri ilə yoxlanılmalıdır.

Layihə mərhələsində yoxlama siyahısı

• avadanlıq planı son variantdadırmı və çətirlər ona görə ölçülübmü;
• sorulan və verilən hava həcmləri hesablanıbmı;
• kanal marşrutu tavan hündürlüyü, işıqlandırma və digər kommunikasiyalarla uzlaşdırılıbmı;
• filtrlərin yuyulması və kanalların təmizlənməsi üçün giriş varmı;
• kanal çıxışı və ventilyatorun yeri qonşular və bina qaydaları ilə uyğundurmu.

Zaferoğlu İnşaat ictimai iaşə obyektlərinin dizaynı və təmiri sahəsində işləyir; portfoliosunda restoran və kofe şop layihələri var. İsti xəttdəki avadanlığın siyahısını və binada çıxış kanalının harada olduğunu öyrənin, sorucu çətirlərin ölçüsünü bu məlumatla hesablayaq.