Plan, kəsik və fasad: layihə çertyojlarını necə oxumalı

Memarlıq çertyojlarını oxumaq üçün mühəndis olmaq lazım deyil. Plan, kəsik və fasadın nə göstərdiyi, şərti işarələr, ölçü zəncirləri və sifarişçinin yoxlamalı olduğu məqamlar.

Layihə qovluğunu açan sifarişçi çox vaxt yalnız vizualizasiyalara baxır, çertyojları isə mütəxəssislərə buraxır. Halbuki evin gələcəkdə necə işləyəcəyini ən dəqiq göstərən məhz bu vərəqlərdir. Qapının hansı tərəfə açılacağı, pəncərənin döşəmədən hansı hündürlükdə başlayacağı, pilləkənin altında nə qədər yer qalacağı şəkildə deyil, çertyojda yazılıb. Onları oxumağı öyrənmək bir neçə əsas anlayışı bilməyi tələb edir.

Üç baxış: plan, kəsik, fasad

Binanı təsəvvür etmək üçün onu fikrən kəsmək lazımdır. Plan binanın təxminən pəncərə səviyyəsində üfüqi kəsilib yuxarıdan göstərilməsidir. Burada divarlar, qapı və pəncərə açırımları, pilləkənlər, sanitar cihazlar, otaqların adları və sahələri görünür.

Kəsik binanın şaquli kəsilib yandan göstərilməsidir. O, mərtəbələrin hündürlüyünü, döşəmə və dam konstruksiyalarının qalınlığını, pilləkənin quruluşunu, bünövrənin səviyyəsini göstərir. Kəsiyin harada götürüldüyü planda xüsusi xətt və hərflə, məsələn, «1-1» və ya «A-A» ilə işarələnir.

Fasad isə binanın kənardan, kəsilmədən görünüşüdür. Burada materiallar, açırımların yeri, damın forması, səviyyələr göstərilir. Fasadlar adətən istiqamət və ya oxlara görə adlandırılır: «1-5 oxları üzrə fasad» və s.

Oxlar, ölçü zəncirləri və miqyas

Çertyojun «koordinat sistemi» oxlardır. Yükdaşıyan divarların və sütunların mərkəzindən keçən xətlər bir istiqamətdə rəqəmlərlə, digər istiqamətdə hərflərlə nömrələnir. Plan, kəsik və fasadın hamısında eyni oxlar təkrarlanır, bu isə vərəqləri bir-biri ilə əlaqələndirməyə imkan verir: kəsikdə «B oxu» gördüyünüz yer planda da «B oxu»dur.

Ölçülər adətən millimetrlə yazılır və zəncir şəklində verilir. Xarici zəncirlərdə açırımlar və divar hissələri, ortada oxlar arası məsafə, ən kənarda isə binanın ümumi ölçüsü olur. Daxili ölçülər otaqların içində ayrıca göstərilir.

Miqyas vərəqin küncündəki ştampda yazılır, məsələn, 1:100 və ya 1:50. 1:100 miqyasında vərəqdəki bir santimetr real bir metrdir. Çap edilmiş vərəqdən xətkeşlə ölçü götürmək etibarlı deyil — çap zamanı miqyas dəyişə bilər. Həmişə yazılmış ölçüyə baxın.

Ştampda miqyasdan başqa vərəqin nömrəsi, layihə mərhələsi, tarix və dəyişiklik qeydləri də olur. Tikintidə istifadə edilən vərəqin son redaksiya olduğuna əmin olun: köhnə nüsxə ilə işləyən usta tamamilə düzgün oxunan, amma artıq ləğv edilmiş ölçünü tətbiq edə bilər. Ona görə də yenilənmiş vərəqlər gələndə köhnələrini ayrıca qovluğa çıxarmaq faydalıdır.

Səviyyə işarələri və hündürlüklər

Kəsik və fasadlarda üçbucaq formalı işarənin yanında «±0.000», «+3.300», «-1.200» kimi rəqəmlər görəcəksiniz. Bunlar metrlə yazılmış səviyyələrdir. Sıfır adətən birinci mərtəbənin hazır döşəmə səviyyəsi qəbul edilir, qalan hündürlüklər ona nisbətən ölçülür.

Burada iki fərqi yadda saxlayın. Hazır döşəmə səviyyəsi ilə konstruksiyanın, yəni beton plitənin səviyyəsi arasında döşəmə qatları qədər fərq var. Eyni qaydada mərtəbə hündürlüyü bir mərtəbənin döşəməsindən növbətinin döşəməsinə qədərdir, otağın faydalı hündürlüyü isə döşəmədən tavana qədər — plitənin, asma tavanın və döşəmə qatlarının qalınlığı çıxıldıqdan sonra.

Şərti işarələr

Plan vərəqində bir neçə işarə çox tez-tez təkrarlanır:

• qapının yanındakı qövs onun açılma istiqamətini və açılarkən tutduğu yeri göstərir;
• pəncərə divar qalınlığında nazik paralel xətlərlə təsvir edilir;
• pilləkəndə ox yuxarı qalxma istiqamətini, qırıq xətt isə kəsik müstəvisindən yuxarıda qalan hissəni bildirir;
• qırıq xətlərlə çəkilmiş kontur adətən yuxarıda yerləşən elementi — konsolu, tirin yerini, asma tavan kənarını göstərir;
• divarların müxtəlif ştrixlənməsi materialı və ya yükdaşıyan olub-olmamasını fərqləndirir; izahı vərəqdəki şərti işarələr cədvəlindədir.

Sifarişçi olaraq nəyi yoxlamalı

Çertyoju oxuyarkən məqsəd konstruktoru yoxlamaq deyil, evin sizin həyatınıza uyğun olduğunu təsdiqləməkdir. Bir neçə praktik yoxlama:

• Hər otaqda mebeli təsəvvür edin: çarpayının iki tərəfində keçid qalırmı, şkaf qapısı açılanda qapı ilə toqquşmurmu?
• Pəncərənin altı səviyyəsinə baxın: mətbəx tezgahının arxasındakı pəncərə tezgahdan hündür başlayırmı?
• Kəsikdə pilləkənin üstündən başın keçdiyi yerdə kifayət qədər hündürlük varmı?
• Fasadda kondisioner, baca, dam drenajı kimi elementlər göstərilibmi?
• Plan, kəsik və fasadda eyni pəncərənin ölçüləri üst-üstə düşürmü?

Anlamadığınız işarə və ya uyğunsuzluq görsəniz, onu vərəq nömrəsi ilə yazıb layihə müəllifinə verin. Bu mərhələdə edilən düzəliş kağız üzərində qalır, tikintidə isə söküntü tələb edir.

Zaferoğlu İnşaat-ın memarlıq-layihə xidmətində çertyojlar eskizlər və kompüter modelləri ilə birlikdə təqdim olunur ki, sifarişçi planı həcm ilə müqayisə edə bilsin. Aldığınız layihədə anlaşılmayan işarələr varsa, həmin vərəqləri gətirin, onları birlikdə oxuyaq.