Plitə tikişləri: en, rəng və doldurucu seçimi

Plitə tikişinin eni nədən asılıdır, rəngi səthin görünüşünü necə dəyişir, sement və epoksi doldurucu arasında fərq və silikonun harada lazım olduğu.

Tikiş plitə səthinin kiçik bir hissəsidir, amma bitmiş divarın və ya döşəmənin necə görünəcəyinə və necə köhnələcəyinə çox təsir edir. Ağ plitə tünd tikişlə qrafik şəbəkəyə çevrilir, eyni plitə açıq tikişlə bütöv səth kimi görünür. Mətbəx döşəməsində səhv seçilmiş doldurucu isə bir neçə ay sonra ləkələnmiş, qaralmış xətlər deməkdir. Ona görə tikişin eni, rəngi və materialı plitə ilə eyni vaxtda seçilməlidir.

Tikiş nə üçün lazımdır

Tikiş sadəcə plitələr arasındakı boşluq deyil. Onun bir neçə funksiyası var:

• plitələrin ölçüsündəki kiçik fərqləri kompensasiya edir və düz xətlər saxlamağa imkan verir;
• plitələrin istilik və nəmlə bağlı hərəkətinə yer verir;
• plitə kənarlarını qopmadan qoruyur;
• səthi su və çirkin plitə altına keçməsindən qoruyur.

Plitələri tikişsiz, bir-birinə dirəyərək düzmək bu funksiyaları aradan qaldırır. Nəticədə kənarlarda qopma, plitələrin qabarması və ya çatlaması riski yaranır.

Tikişin eni nədən asılıdır

En bir neçə amilə görə müəyyən olunur və əsas istinad plitə istehsalçısının tövsiyəsidir.

• Kənarların emalı: rektifikat plitələrin kənarları fabrikdə dəqiq kəsilir və nazik tikişə imkan verir. Rektifikat olmayan plitələrdə ölçü fərqi daha böyük ola bilər və tikiş daha enli götürülür.
• Plitənin ölçüsü: böyük formatlarda da tikiş sıfır olmur, çünki hərəkət və tolerantlıq üçün yer lazımdır.
• Yer: bayırda, terrasda və isti döşəmədə temperatur dəyişməsi böyük olduğu üçün tikişlərə daha çox diqqət verilir.
• Üslub: köhnə üslublu, əl işi görünüşlü plitələr adətən daha enli tikişlə daha təbii görünür.

Tikiş eni işə başlamazdan əvvəl qərarlaşdırılır və bütün səth boyu eyni saxlanılır. Bunun üçün xaçlar və ya düzləndirmə sisteminin klipsləri istifadə olunur. Divar və döşəmədə eyni ölçülü plitələr varsa, tikiş xətlərinin küncdə üst-üstə düşməsi də əvvəlcədən hesablanır.

Rəng səthin xarakterini dəyişir

Tikiş rəngi seçimində üç əsas yanaşma var.

• Plitəyə uyğun rəng tikişləri gizlədir və səthi bütöv göstərir. İri formatlı və mərmər imitasiyalı plitələrdə tez-tez seçilir.
• Kontrast rəng plitənin formasını, düzüm sxemini vurğulayır. Metro plitəsi, siyənək ağacı və ya altıbucaqlı naxışlarda qrafik effekt yaradır. Amma hər əyri xətti və qeyri-bərabər tikişi də göstərir, ona görə usta işinə tələb artır.
• Neytral orta ton, məsələn açıq boz, həm çirki az göstərir, həm də əksər plitələrlə uyğunlaşır.

Praktik tərəfi unutmaq olmaz. Döşəmədə, xüsusən mətbəx və yemək zonasında çox açıq, ağ tikiş zamanla tündləşə bilər. Duş və mətbəx önlüyündə isə sabun, yağ və əhəng izləri açıq tikişdə daha tez görünür. Rəngi seçərkən plitənin bir neçə nümunəsini düzüb üstünə quru doldurucu nümunəsi qoymaq nəticəni əvvəlcədən görməyə kömək edir. Nəm doldurucu quruduqdan sonra rəngi bir qədər dəyişə bilər.

Sement və epoksi doldurucu

Doldurucular Avropa standartı EN 13888 üzrə iki əsas qrupa bölünür.

Sement əsaslı doldurucular CG kimi işarələnir. Yaxşılaşdırılmış CG2 sinfində əlavə olaraq W, yəni azaldılmış su hopdurma və A, yəni yüksək aşınma davamlılığı göstəriciləri ola bilər. Yaşayış sahələrinin əksəriyyəti üçün bu qrup kifayət edir. Onlarla işləmək asandır, amma məsaməli olduqları üçün ləkəyə qarşı zəifdirlər və bəzi hallarda qoruyucu hopdurucu ilə işlənirlər.

Reaksiya qatranlı, adətən epoksi doldurucular RG kimi işarələnir. Su hopdurmurlar, kimyəvi maddələrə və ləkələrə çox davamlıdırlar. Peşəkar mətbəxlər, hovuzlar, laboratoriyalar və tez-tez yuyulan döşəmələr üçün uyğundurlar. Amma işləmə müddəti qısadır, plitə səthindən qalıqları tez təmizləmək lazımdır və usta təcrübəsi tələb edir. Bəzi məsaməli və ya cilalanmış plitələrdə istifadədən əvvəl sınaq tövsiyə olunur.

Ev mətbəxinin döşəməsi və önlüyü üçün yaxşılaşdırılmış sement doldurucu çox vaxt kifayətdir, gündəlik yük və təmizlik intensivdirsə, epoksi daha rahat baxım verir.

Silikon harada lazımdır

Hər tikiş doldurucu ilə doldurulmur. İki fərqli səthin birləşdiyi və hərəkət olan yerlərdə sərt doldurucu çatlayır. Bu yerlərdə sanitar silikon və ya uyğun elastik hermetik istifadə olunur:

• divarın döşəmə ilə birləşdiyi künc xətti;
• iki divarın birləşdiyi daxili künclər;
• vanna, duş altlığı və lavabonun divara birləşdiyi yerlər;
• mətbəx tezgahı ilə önlüyün birləşməsi;
• deformasiya tikişləri.

Silikon rəngi adətən doldurucu rəngi ilə uyğunlaşdırılır ki, xətlər vahid görünsün.

İcra və qulluq

Doldurma yapışqan istehsalçının göstərdiyi vaxtda bərkidikdən sonra başlanır. Tikişlər toz və yapışqan qalıqlarından təmizlənir, doldurucu rezin mala ilə tikişlərə diaqonal hərəkətlə basılır, artığı götürülür, sonra nəm süngərlə səth silinir. Qalan nazik ərp quruduqdan sonra quru əski ilə təmizlənir.

Gündəlik qulluqda turşulu və abraziv vasitələr sement doldurucuya zərər verə bilər, ona görə neytral təmizləyicilərə üstünlük verilir. Qaralmış və ovulmuş tikişləri plitəni sökmədən təmizləyib yenidən doldurmaq mümkündür.

Zaferoğlu İnşaat mətbəx və yemək zonalarının dizaynında plitə düzümünü tikiş rəngi və xətləri ilə birlikdə kompüter modelində göstərir. Plitə nümunəniz varsa, onu iki-üç doldurucu rəngi ilə yan-yana qoyub birlikdə baxaq.