Sokl hissəsinin qorunması: nəm, zərbə və üzlük

Binanın sokl hissəsi niyə fasadın qalanından tez köhnəlir, onu hidroizolyasiya, izolyasiya, davamlı üzlük və ətraf detallarla necə qorumaq olar.

Sokl binanın yerə ən yaxın, fasadın isə ən çox əziyyət çəkən hissəsidir. Burada yağışın torpaqdan geri sıçrayan suyu, qar qalıqları, torpaqdan qalxan nəm, həyət işlərindən gələn zərbələr və çirk bir yerə toplanır. Yuxarı fasad səliqəli qaldığı halda soklun qaralması, suvağın tökülməsi və ağ duz ləkələri çox rast gəlinən mənzərədir. Bunun qarşısını almaq üçün sokl ayrıca, daha davamlı sistem kimi planlanmalıdır.

Sokla hansı yüklər düşür

Yağış damcıları torpağa və ya səkiyə dəyib divarın aşağı hissəsinə sıçrayır, bu zona həmişə yuxarıdan daha çox islanır. Qışda soklun yanına qar yığılır və yavaş əriyən su uzun müddət divarla təmasda qalır. Torpaqla təmasda olan konstruksiyalar isə kapilyarlar vasitəsilə nəm çəkə bilər. Bu nəmlə birlikdə torpaqdakı duzlar da divara keçir və buxarlanma zamanı səthdə kristallaşaraq suvağı və boyanı içəridən dağıdır.

Mexaniki yük də az deyil: bağ texnikası, velosiped, avtomobil təkərlərindən sıçrayan daş, həyət süpürgəsi. Yumşaq dekorativ suvaq bu şəraitdə uzun müddət davam gətirmir.

Soklun hündürlüyü də bu yüklərlə bağlıdır. Çox alçaq sokl sıçrayan suyun və qarın yuxarı fasada, yəni daha zərif materiallara çatmasına imkan verir. Hündürlük layihədə ərazinin relyefi, torpağın meyili və qar örtüyü nəzərə alınaraq seçilir; maili sahədə sokl binanın bir tərəfində alçaq, digər tərəfində hündür ola bilər və üzlük sistemi bunu nəzərə almalıdır.

Hidroizolyasiya: iki istiqamət

Soklun qorunması onun arxasındakı konstruksiyadan başlayır. İki qat vacibdir:

• üfüqi kəsmə hidroizolyasiyası — bünövrə ilə divar arasında qoyulur və torpaqdan yuxarı qalxan nəmin divara keçməsini dayandırır;
• şaquli hidroizolyasiya — bünövrənin və soklun torpaqla təmasda olan xarici səthinə çəkilir, torpaq səviyyəsindən bir qədər yuxarı qaldırılır.

Bu iki qat bir-biri ilə birləşməlidir; aralarında boşluq qalanda nəm həmin yoldan divara keçir. Mövcud binada üfüqi qat yoxdursa və ya zədələnibsə, bu problem üzlüklə həll edilmir, əvvəlcə nəmin mənbəyi aradan qaldırılmalıdır.

İstilik izolyasiyası və soyuq körpüsü

Fasad izolyasiya olunursa, izolyasiya soklda kəsilməməlidir. Əks halda divarın aşağı zolağı və birinci mərtəbənin döşəmə ilə birləşməsi soyuq körpüsünə çevrilir, içəridə həmin xətt boyunca kondensat və kif yarana bilər. Sokl və torpaqla təmasda olan hissə üçün suyu az hopduran, sıxılmaya davamlı ekstruziya polistirol plitələr istifadə olunur; yuxarı fasaddakı mineral yun və ya adi köpük plitələr bu zonaya uyğun deyil.

Üzlük seçimi

Sokl üzlüyü zərbəyə, suya və donub-açılmaya davamlı olmalıdır. Ən çox istifadə olunan variantlar:

• klinker plitə və ya kərpic — sıx bişirilmiş, suyu az hopdurur, rəngi uzun müddət sabit qalır;
• təbii daş — qranit kimi sıx növlər soklda daha etibarlıdır, məsaməli daşlar hopdurma tələb edir;
• keramoqranit — sərt və təmizlənməsi asandır, çıxıntılı künclərdə kənarların qorunması düşünülməlidir;
• sokl üçün nəzərdə tutulmuş mozaik və ya polimer suvaqlar — rəngli daş qırıntıları ilə, zərbəyə və suya adi dekorativ suvaqdan davamlıdır.

Üzlük altında yapışqan boşluqsuz çəkilməlidir, plitənin alt kənarı ilə kor zolaq arasında isə elastik tikiş saxlanılır ki, hərəkət zamanı plitə qopmasın.

Keçid detalları və ətraf

Soklun ömrünü detallar müəyyən edir. Sokl fasaddan çıxıntılıdırsa, üst kənarı meyilli metal və ya daş altlıqla bağlanır, altlığın damcı kəsiyi olur ki, fasaddan axan su soklun arxasına keçməsin. Sokl fasadla eyni müstəvidədirsə, keçid xəttində damcı profili qoyulur.

Binanın ətrafında kor zolaq, yəni evdən çölə meyilli bərk örtük zolağı olmalıdır. O, sıçrayan suyu azaldır və suyun bünövrə yanında torpağa hopmasının qarşısını alır. Kor zolaqla divar arasındakı tikiş hermetik bağlanır, yağış boruları isə suyu soklun dibinə yox, bu zolaqdan kənara ötürür.

Yoxlama siyahısı

• Soklda ağ duz ləkələri və tökülən suvaq varmı?
• Evin ətrafındakı torpaq və ya səki sokldan çölə meyillidirmi?
• Kor zolaqla divar arasında çat açılıbmı?
• Yağış borularının çıxışı sokldan kənara yönəlibmi?
• Bağçada suvarma suyu və ya kol-kos birbaşa sokla dəyirmi?

Zaferoğlu İnşaat fərdi ev və villa tikintisində bünövrədən fasad işlərinə qədər mərhələləri layihə əsasında yerinə yetirir. Evinizin sokl detallarını layihə mərhələsində planlamaq üçün mütəxəssislərimizə müraciət edə bilərsiniz.