Fasad dekoru: karniz, sütun və çərçivələrin materialı

Karniz, sütun, pəncərə çərçivəsi və digər fasad elementləri üçün köpük polistirol, poliuretan, fibrobeton və daşın müqayisəsi, bərkitmə və su axını qaydaları.

Klassik və neoklassik fasadın xarakterini çox vaxt divarın özü yox, onun üzərindəki detallar yaradır: karnizlər, pəncərə çərçivələri, sütunlar, mərtəbələrarası kəmərlər, açar daşları. Eskizdə eyni görünən bu elementlər tamamilə fərqli materiallardan hazırlana bilər. Material isə elementin çəkisini, bərkitmə üsulunu, fasadda neçə il səliqəli qalacağını və təmirin nə qədər çətin olacağını müəyyən edir.

Seçimdən əvvəl üç sual

İlk sual elementin yeridir. Yerdən əl çatan hündürlükdə olan sütun və sokl yaxınlığındakı detallar zərbəyə məruz qalır, ikinci mərtəbənin karnizi isə daha çox günəş və yağış yükü daşıyır. İkinci sual ölçüdür: böyük çıxıntılı karniz öz çəkisi və üstünə yığılan su ilə divara ciddi yük verir. Üçüncü sual isə fasadın əsas sistemidir: dekor suvaqlı, izolyasiyalı, daş üzlüklü yoxsa ventilyasiyalı fasada bərkidiləcək. Bu cavablar olmadan materialı yalnız görünüşə görə seçmək sonradan çatlar və qopmalarla nəticələnə bilər.

Köpük polistirol əsaslı elementlər

Bu elementlər kəsilmiş polistirol köpük nüvədən və onun üzərinə çəkilmiş armaturlu mineral örtükdən ibarətdir. Çox yüngül olduqları üçün yapışqanla divara, xüsusən istilik izolyasiyalı fasadlara asanlıqla bərkidilir. İstənilən profili sifarişlə kəsmək mümkündür və montaj sürətlidir.

Zəif tərəfi zərbəyə həssaslıqdır: örtük qatı nazikdirsə, top və ya nərdivan zərbəsi çuxur buraxır. Ona görə bu elementləri əl çatmayan hündürlükdə istifadə etmək və örtüyün qalınlığını sifarişdə dəqiqləşdirmək məntiqlidir. Örtükdə çat yaranarsa, su köpüyə keçib donma zamanı qatları ayıra bilər, bu da vaxtında düzəliş tələb edir.

Sifariş verərkən elementlərin fasad çertyojundakı ölçülərlə tutuşdurulması da vacibdir. Karniz profili divarın hündürlüyünə, pəncərə çərçivəsinin eni isə açırımın ölçüsünə nisbətdə seçilməlidir; kataloqdan götürülmüş hazır profil çox vaxt ya kiçik, ya da ağır görünür. Künclərdə və qövsvari açırımlarda xüsusi kəsilmiş hissələr lazım olur, onların sayı da əvvəlcədən hesablanır.

Poliuretan dekor

Poliuretan elementlər sıx, hamar səthli və detalları incə olur. Mürəkkəb ornamentləri, kiçik konsolları və dekorativ çərçivələri dəqiq təkrarlayır, yüngüldür və nəmi hopdurmur. Fasadda istifadə üçün istehsalçının xarici işlərə uyğun olduğunu təsdiq etdiyi seriyalar seçilməli və mütləq fasad boyası ilə rənglənməlidir, çünki boyanmamış səth günəş altında köhnəlir.

Bu materialın xüsusiyyəti temperatur dəyişməsi ilə uzunluğunun dəyişməsidir. Uzun karniz zolaqları arasındakı birləşmələr elastik yapışqan-hermetiklə edilməzsə, yayda və qışda tikişlər açılır.

Fibrobeton və tökmə beton

Fibrobeton, yəni liflərlə gücləndirilmiş nazik divarlı beton, möhkəmlik və detallıq baxımından yaxşı balans verir. Səthi daşa yaxın görünür, zərbəyə davamlıdır və yanmır. İri sütun gövdələri, balyasinlər, pəncərə çərçivələri və karnizlər üçün tez-tez seçilir.

Çəkisi köpük və poliuretandan xeyli çox olduğu üçün fibrobeton elementlər adətən yalnız yapışqanla deyil, paslanmayan ankerlər və ya metal konsollarla bərkidilir. Bu bərkitmə nöqtələri layihədə əvvəlcədən göstərilməli, izolyasiyalı fasadda isə istilik körpüsü yaratmayacaq şəkildə həll olunmalıdır. Tökmə beton və təbii daş elementlər daha da ağırdır və çox vaxt tikinti mərhələsində divarla birlikdə planlanır.

Suyu dekordan uzaq tutmaq

Fasad dekorunun ən çox zədələndiyi yer onun üst səthidir. Karnizin və ya pəncərə çərçivəsinin üstü üfüqi qalanda yağış suyu və toz orada yığılır, qışda donub-açılma ilə çatlar əmələ gəlir. Bunun qarşısını almaq üçün:

• üst səthlər çölə doğru meyilli formalaşdırılır və ya metal örtüklə bağlanır;
• çıxıntının alt tərəfində damcı kəsiyi saxlanılır;
• element ilə divar arasındakı birləşmə elastik hermetiklə doldurulur;
• elementlərin uc-uca birləşmələri boşluqsuz yapışdırılır və üzəri armatur tor ilə bağlanır.

Dekor divarla eyni boya sistemi ilə rənglənirsə, fasad vahid görünür və qulluq da sadələşir.

Seçim üçün qısa siyahı

• Hündürdə, izolyasiyalı fasadda, sadə profillər: köpük polistirol əsaslı elementlər.
• İncə ornament və kiçik detallar: xarici işlərə uyğun poliuretan.
• Zərbə riski olan aşağı zonalar, sütunlar və balyasinlər: fibrobeton.
• Tikintidən ayrılmaz, ağır və uzunömürlü detallar: təbii daş və ya tökmə beton.

Hər halda nümunə elementi fasadda sınaqdan keçirmək, rəngin və birləşmələrin necə görünəcəyini görmək xeyli yanlış qərarın qarşısını alır.

Zaferoğlu İnşaat klassik və neoklassik villa layihələrində fasad detallarını eskiz və kompüter modelləri ilə işləyir. Karniz və sütunların ölçüsünü fasadın real miqyasında görmək üçün onları eskiz mərhələsində modeldə sınayaq.