Tikintidə texniki nəzarət: kim, nəyi və nə vaxt yoxlayır

Texniki nəzarətin müəllif nəzarətindən və podratçının öz keyfiyyət yoxlamasından fərqi, tikintinin hansı mərhələlərində nəyin yoxlandığı və gizli işlərin qəbulu.

Sifarişçi tikintiyə hər gün gələ bilmir, gələndə də betonun altında qalan armaturu və ya suvağın arxasındakı boruları görmür. Tikintinin ən məsuliyyətli hissələri isə məhz sonradan görünməyən işlərdir. Texniki nəzarət bu boşluğu doldurur: sifarişçinin adından işlərin layihəyə, normalara və müqaviləyə uyğunluğunu yoxlayan müstəqil gözdür.

Üç fərqli nəzarət: kim nəyə cavabdehdir

Tikintidə adətən üç nəzarət növü haqqında danışılır və onlar tez-tez qarışdırılır.

• Podratçının daxili keyfiyyət nəzarəti: işi görən təşkilat öz ustalarının işini yoxlayır. Bu vacibdir, amma yoxlayan ilə yoxlanılan eyni tərəfdir.
• Texniki nəzarət: sifarişçinin tərəfində durur. İşlərin həcmini, keyfiyyətini, materialların uyğunluğunu və iş ardıcıllığını yoxlayır, gizli işləri qəbul edir.
• Müəllif nəzarəti: layihəni hazırlayan memar və mühəndislər tikintinin layihədəki həllərə uyğun getdiyini izləyir, layihə ilə bağlı sualları cavablandırır.

Bu üç rol bir-birini əvəz etmir. Məsələn, müəllif nəzarəti fasadın layihədəki kimi olduğunu təsdiq edə bilər, amma betonun sınaq nəticələrini yoxlamaq texniki nəzarətin işidir.

Texniki nəzarəti tikinti başlayandan sonra yox, müqavilə imzalanmazdan əvvəl düşünmək daha doğrudur. Bu halda nəzarətçi layihə sənədlərinin tamlığına, iş qrafikinə və müqavilədəki qəbul qaydalarına baxa, gələcək mübahisə yarada biləcək qeyri-müəyyən bəndləri əvvəlcədən göstərə bilər. Nəzarəti həyata keçirən şəxsin tikinti mühəndisliyi üzrə təhsili və real meydança təcrübəsi olmalı, podratçı ilə maraq toqquşması olmamalıdır. Onun meydançaya nə vaxt gələcəyi də yazılı razılaşdırılır: gündəlik iştirak yoxsa əsas mərhələlərdə çağırış.

Mərhələlər üzrə yoxlama nöqtələri

Texniki nəzarət tikintinin bütün müddətində eyni intensivliklə işləmir; o, əsas «qapanma» anlarında həlledicidir, yəni bir işin üstü növbəti iş ilə örtülməzdən əvvəl.

Torpaq işlərində qazıntının dərinliyi və ölçüləri, bünövrə altındakı qruntun layihədəki ilə uyğunluğu, lazım olduqda geoloqun rəyi yoxlanılır. Bünövrə mərhələsində qəlib, armaturun diametri, addımı, qoruyucu qatın qalınlığı və hidroizolyasiya beton tökülməzdən əvvəl qəbul edilir.

Karkas mərhələsində hər mərtəbənin sütun, tir və döşəmə armaturu ayrıca yoxlanılır. Beton tökülərkən onun sinfinə dair sənədlərə baxılır, laboratoriya sınağı üçün nümunələr götürülür, sıxlaşdırma və bərkimə şəraitinə nəzarət edilir. Hörgü divarlarında sıraların düzlüyü, tikişlərin doldurulması və seysmik kəmərlərin icrası yoxlanılır.

Dam, pəncərə montajı və fasad işlərində isə istilik və hidroizolyasiya qatlarının ardıcıllığı, birləşmə düyünləri, suyun axma yolları əsas diqqət mərkəzindədir. Mühəndis sistemlərində boruların təzyiq sınağı, kanalizasiya xətlərinin meyli, elektrik xətlərinin izolyasiya ölçmələri divarlar bağlanmazdan əvvəl aparılır.

Gizli işlərin aktı niyə vacibdir

Gizli iş sonrakı işlərlə örtülən və sonra baxılması mümkün olmayan işdir: bünövrə armaturu, hidroizolyasiya, döşəmə altındakı borular, istilik izolyasiyası. Belə işlər üçün qısa akt tərtib edilir: nə yoxlanılıb, hansı layihə vərəqinə uyğundur, hansı materialdan istifadə olunub, kim qəbul edib. Aktın yanında fotoşəkillər olması onun dəyərini artırır.

Bu sənədlər iki halda əvəzsizdir. Birincisi, gələcəkdə problem, məsələn, zirzəmidə nəm yaranarsa, səbəbi axtararkən nəyin necə edildiyini bilmək mümkündür. İkincisi, evin satışı və ya genişləndirilməsi zamanı konstruksiya haqqında etibarlı məlumat mövcud olur.

Nöqsan aşkarlananda nə olur

Texniki nəzarətin məqsədi cəza deyil, səhvin ucuz başa gəldiyi anda onu tapmaqdır. Armaturda çatışmazlıq beton tökülməzdən əvvəl bir neçə saata düzəlir, sonra isə sökülmə və ya gücləndirmə tələb edə bilər. Nöqsan yazılı qeyd olunur, düzəliş müddəti razılaşdırılır, düzəldikdən sonra yenidən yoxlanılır və yalnız bundan sonra növbəti işə icazə verilir.

Mübahisəli hallarda, məsələn, betonun möhkəmliyindən şübhə olduqda, laboratoriya sınağı və konstruktorun rəyi əsas götürülür. Burada emosional mübahisə yox, ölçmə nəticələri qərar verir.

Sifarişçi üçün praktik qaydalar

• Müqavilədə hansı işlərin gizli iş kimi qəbul ediləcəyini və kimin qəbul edəcəyini yazın.
• Podratçıdan örtüləcək işlər barədə əvvəlcədən xəbərdarlıq tələb edin.
• Materialların sertifikat və qaimələrini bir qovluqda toplayın.
• Layihədən kənar hər dəyişikliyi yazılı razılaşdırın.
• Yoxlama nəticələrini tarixlə və fotoşəkillərlə saxlayın.

Zaferoğlu İnşaat tikinti işlərini müasir texnologiyalar ilə iş təcrübəsi olan peşəkar ustalarla aparır. Müqaviləni imzalamazdan əvvəl gizli işlərin kim tərəfindən və hansı aktla qəbul ediləcəyini bizimlə birlikdə yazıya alın.