Dam örtüyü materialları: kirəmit, metal və bitumlu örtük

Keramik və sement kirəmit, metal örtüklər və bitumlu kirəmitin müqayisəsi: çəki, dam meyilliyi, səs, qulluq, iqlim və memarlıq üslubu ilə uyğunluq.

Maili damın örtüyü evin görünüşünü müəyyən edən ən iri səthlərdən biridir, amma seçim yalnız rəng və forma məsələsi deyil. Örtüyün çəkisi dam konstruksiyasına, forması tələb olunan meyilliyə, materialı isə səs, qulluq və istismar müddətinə təsir edir. Düzgün qərar üçün materialları eyni meyarlarla müqayisə etmək lazımdır.

Keramik və sement kirəmit

Təbii keramik kirəmit gildən bişirilir və ən ənənəvi dam örtüklərindən biridir. Rəngini uzun müddət saxlayır, yanmır, yağış səsini yaxşı udur. Sement-qum kirəmit də oxşar görünüş və xassələrə malikdir, formaları müxtəlifdir.

Hər iki növün əsas xüsusiyyəti çəkisidir. Kirəmitli dam digər örtüklərə nisbətən xeyli ağırdır, buna görə dam konstruksiyası — tirlər, onların addımı və en kəsiyi — bu yükə görə hesablanmalıdır. Köhnə bir evdə yüngül örtüyü kirəmitlə əvəz etmək istənirsə, konstruksiyanın buna dözüb-dözməyəcəyi mütləq yoxlanmalıdır.

Digər məqamlar:

• kirəmit hər materialın öz minimum meyilliyini tələb edir; çox az meyilli damlarda uyğun deyil;
• ayrı-ayrı elementlərdən ibarət olduğu üçün güclü küləkli bölgələrdə bərkitmə sxeminə diqqət lazımdır;
• sınan bir kirəmit asanlıqla dəyişdirilir, bu da qulluğu sadələşdirir;
• klassik, Aralıq dənizi və rustik üslublu villalara təbii uyğun gəlir.

Metal örtüklər

Metal örtüklər geniş qrupdur: profilli vərəqlər, kirəmit imitasiyalı metal vərəqlər, tikişli (falslı) dam sistemləri. Material olaraq örtüklü polad, alüminium, sink-titan və mis istifadə olunur.

Metalın əsas üstünlüyü yüngüllüyüdür: konstruksiyaya düşən yük azdır və nisbətən az meyilli damlarda da tətbiq oluna bilər (dəqiq həddi sistemin tipi müəyyən edir). Tikişli sistemlər müasir memarlıqda sevilir: təmiz, uzun xətlər, minimalist görünüş, həm damda, həm fasadda istifadə imkanı.

Nəzərə alınmalı cəhətlər:

• yağış səsi daha yüksək eşidilir; bunu dam altında səsudan izolyasiya qatı xeyli azaldır;
• metal temperaturla genişlənir, bərkitmə sistemi bu hərəkətə imkan verməlidir;
• örtüklü poladda kəsik kənarlar və cızıqlar korroziya nöqtəsinə çevrilə bilər, dəniz sahilinə yaxın yerlərdə material seçimi xüsusilə vacibdir;
• metalın altında kondensat riski var, buna görə dam altı ventilyasiyası və diffuz membran düzgün qurulmalıdır;
• fərqli metalların (məsələn, mis və sinklənmiş polad) bir-biri ilə təması korroziyanı sürətləndirə bilər.

Bitumlu (yumşaq) kirəmit

Bitumlu kirəmit şüşə lif əsaslı, bitum hopdurulmuş və üzəri mineral qranulla örtülmüş elastik lövhələrdir. Bütöv taxta əsas — faner və ya OSB lövhəsi — üzərinə yapışdırılır və mismarlanır.

Onun güclü tərəfi mürəkkəb formalı damlardır: günbəzlər, qüllələr, çoxlu kəsişmələri olan damlar. Elastikliyi sayəsində az tullantı ilə istənilən formaya uyğunlaşır. Yağış səsini yaxşı udur və yüngüldür.

Məhdudiyyətləri də var:

• bütöv əsas tələb edir, bu da dam quruluşuna əlavə qat deməkdir;
• material növündən asılı olaraq minimum meyillik tələbi var və çox az meyilli damda tətbiq edilmir;
• birbaşa günəş altında və isti iqlimdə yaşlanma sürəti keyfiyyətdən asılıdır;
• yaxşı ventilyasiya olunmayan damda əsas lövhə nəmdən zədələnə bilər.

Seçim meyarları

Materialları müqayisə edərkən bu sualları eyni ardıcıllıqla vermək faydalıdır:

• Dam konstruksiyası hansı çəkini daşıyır, yoxsa yeni hesablanır?
• Damın meyilliyi və forması hansı materiallara imkan verir?
• Bölgədə külək, qar yükü və dənizə yaxınlıq necədir?
• Yağış səsi evin istifadəsi üçün nə qədər vacibdir?
• Evin memarlıq üslubu hansı örtüklə bütöv görünür?
• Gələcəkdə qulluq və təmir necə aparılacaq?

Örtük tək işləmir

Hansı material seçilsə də, dam sistem kimi işləyir: örtüyün altında diffuz membran, havalandırma boşluğu, istilik izolyasiyası və buxar baryeri olmalıdır. Çıxıntılar, kəsişmələr, baca və pəncərə ətrafı, kənar profillər və novçalar örtük qədər vacibdir. Ən keyfiyyətli kirəmit də düzgün işlənməmiş kəsişmə xəttindən su keçirə bilər.

Köhnə damın örtüyü dəyişdirilərkən bu fürsətdən istifadə edib alt qatları da yoxlamaq məntiqlidir. Örtük söküləndə tirlərin vəziyyəti, taxtada nəm və çürümə izləri, köhnə izolyasiyanın keyfiyyəti və ventilyasiya boşluğunun olub-olmaması aydın görünür. Yeni örtüyü köhnə, zədəli əsasın üzərinə qoymaq qısa müddətdə eyni problemlərə qayıtmaq deməkdir. Baca, dam pəncərələri və antena kimi keçidlərin yerini dəyişmək və ya ləğv etmək üçün də ən asan vaxt məhz bu mərhələdir.

Tikinti xidmətində dam örtüklərinin qurulması Zaferoğlu İnşaat-ın əhatə etdiyi işlərdəndir; material seçimini evin memarlıq layihəsi və konstruksiyası ilə birlikdə müzakirə etmək olar.