Dam altı ventilyasiyası və buxar baryeri

Maili damda nəmin haradan yarandığı, buxar baryerinin isti tərəfə, ventilyasiya boşluğunun isə soyuq tərəfə niyə qoyulduğu və səhvlərin əlamətləri.

Damın axdığını düşünüb ustaya müraciət edən ev sahiblərinin bir qismində əslində heç bir sızma olmur. Tavanda görünən ləkə, islanmış istilik izolyasiyası və taxta tirlərdə qaralma bəzən yağışdan yox, evin öz içindən gələn su buxarından yaranır. Bu buxar dam konstruksiyasında soyuq səthə rast gəlib kondensata çevrilir. Onu idarə etməyin iki aləti var: buxar baryeri və dam altı ventilyasiyası.

Dam altına nəm haradan gəlir

Yaşayış otaqlarında hava həmişə müəyyən qədər su buxarı daşıyır: yemək bişirmə, duş, paltar qurutma, hətta insanların nəfəsi. İsti hava yuxarı qalxır və tavandakı hər boşluqdan, işıq nöqtəsinin deşiyindən, tavanla divarın birləşməsindən dam təbəqələrinə keçməyə çalışır. Qışda dam örtüyünün altındakı səthlər soyuq olur və buxar orada şeh kimi çökür.

Bir mövsümdə bu proses görünməyə bilər. Amma illər ərzində yaş izolyasiya istilik saxlama qabiliyyətini itirir, taxta elementlər çürüməyə başlayır, metal bərkidicilər paslanır. Ona görə də maili damın təbəqələri təkcə yağışa qarşı yox, içəridən gələn nəmə qarşı da düşünülməlidir.

Buxar baryeri: isti tərəfdə və kəsilməz

Buxar baryeri istilik izolyasiyasının otaq tərəfinə, yəni isti tərəfə qoyulan plyonka və ya membrandır. Vəzifəsi buxarın izolyasiyaya keçməsini maksimum azaltmaqdır. Burada əsas şərt materialın özündən çox montajın keyfiyyətidir.

• Zolaqlar üst-üstə qoyulur və birləşmələr xüsusi lentlə yapışdırılır.
• Divara, bacaya və dam pəncərəsinə birləşən kənarlar hermetik bağlanır.
• Elektrik kabelləri və işıq nöqtələri baryeri deşmədən keçirilir; bunun üçün baryerlə gips-karton arasında montaj boşluğu saxlamaq rahatdır.
• Cırılmış və ya ştapellə çoxlu deşilmiş yerlər lentlə bərpa edilir.

Kiçik bir açıq tikiş belə buxarın ora cəmləşməsinə səbəb ola bilər, çünki hava ən asan yolu seçir.

Ventilyasiya boşluğu: soyuq tərəfdə hava axını

İzolyasiyanın xarici tərəfində isə məntiq əksinədir: buradan nəmin çıxıb getməsinə şərait yaradılır. Dam örtüyü ilə külək-su qoruyucu membran arasında kontrlat vasitəsilə hava boşluğu saxlanılır. Hava bu boşluğa aşağıdan, karniz hissəsindən daxil olur və yuxarıda, kürək (konyok) zonasından çıxır.

Bu axının işləməsi üçün hər iki uc açıq olmalıdır. Karniz tikanlı tor və ya perforasiyalı lövhə ilə bağlanır ki, quşlar və həşəratlar girməsin, amma hava keçsin. Kürəkdə ventilyasiyalı element və ya aerator quraşdırılır. Dam pəncərələri, bacalar və vadilər hava yolunu kəsirsə, həmin sahələr üçün əlavə çıxışlar planlanır.

Ventilyasiyanın təşkili çardağın istifadəsindən də asılıdır. Soyuq çardaqda izolyasiya tavan örtüyünün üzərinə sərilir və bütün çardaq həcmi havalandırılır: frontonlarda və ya karnizdə ventilyasiya barmaqlıqları, kürəkdə çıxış olur. Bu halda çardağa açılan lyuk da kip və izolyasiyalı olmalıdır, əks halda ev havası birbaşa soyuq zonaya keçir. İsti mansardda isə izolyasiya yamac boyunca tirlər arasına qoyulur və hava yalnız örtük altındakı nazik boşluqda hərəkət edir. Burada hər tir aralığının öz hava kanalı olduğunu unutmamaq lazımdır: dam pəncərəsinin üstündə və altında kəsilmiş kanal ayrıca giriş və çıxış tələb edir.

Diffuziya membranı ilə buxar baryerini qarışdırmayın

İki material görünüşcə oxşar ola bilər, amma funksiyaları əksdir. Xarici tərəfə qoyulan superdiffuziya membranı suyu keçirmir, buxarı isə buraxır. Buxar baryeri isə buxarı saxlayır. Onların yerini dəyişmək izolyasiyanı iki tərəfdən bağlanmış nəm tələsinə çevirir.

Alıcı üçün ən sadə yol materialın texniki vərəqinə baxmaqdır: orada buxar keçiriciliyi göstəricisi və hansı tərəfə quraşdırılacağı yazılır. Rulonda hansı üzün izolyasiyaya baxmalı olduğu da adətən işarələnir.

Problemin əlamətləri və yoxlama siyahısı

Mövcud evdə aşağıdakı hallar dam altı nəm balansının pozulduğunu göstərə bilər:

• qış səhərləri çardaqda örtüyün alt səthində damcılar və ya buz qatı;
• yağış olmayan dövrdə tavanda sarı ləkələr;
• mansard otaqlarında künclərdə kif;
• taxta tirlərdə qaralma və xoşagəlməz rütubət iyi;
• yayda dam altı otaqların həddən artıq qızması.

Yeni dam qurulanda isə qəbul zamanı bunları soruşun: buxar baryerinin birləşmələri lentlənibmi, karnizdə hava girişi saxlanılıbmı, kürəkdə çıxış varmı, membranın hansı üzü çölə baxır. Bu təbəqələr örtüklə bağlandıqdan sonra görünmür, ona görə də yoxlama gizli iş mərhələsində aparılmalıdır.

Zaferoğlu İnşaat tikinti xidmətində qazıntı işlərindən dam örtüyünün qurulmasına qədər olan mərhələləri yerinə yetirir. Dam təbəqələrinin quruluşunu layihə mərhələsində müzakirə etmək üçün mütəxəssislərimizə müraciət edə bilərsiniz.