Düz dam: hidroizolyasiya, meyillik və drenaj

Düz damın niyə tam düz olmadığı, meyilliyin necə verildiyi, hidroizolyasiya və istilik qatlarının ardıcıllığı, qıflar və parapet düyünləri.

Müasir villa memarlığında düz dam geniş yayılıb: sadə həcmlər, terras kimi istifadə imkanı və fasadın təmiz xətti onu cəlbedici edir. Amma düz dam maili damdan fərqli olaraq suyu cazibə ilə dərhal atmır. Su damın üzərində qısa müddət də olsa qalır və hər zəif nöqtəni tapır. Buna görə düz damın etibarlılığı üç şeyin birlikdə işləməsindən asılıdır: meyillik, hidroizolyasiya və drenaj.

«Düz» dam əslində düz deyil

Adına baxmayaraq, düz dam heç vaxt tam üfüqi qurulmur. Səthə kiçik meyillik verilir ki, su qıflara və ya kənar novçalara doğru axsın. Meyillik çatışmayanda damda gölməçələr qalır. Durğun su membranın qocalmasını sürətləndirir, zibil və toz yığır, qışda donub-açılma ilə qatları yükləyir, ən əsası isə kiçik bir qüsuru dərhal sızmaya çevirir.

Meyillik bir neçə üsulla yaradılır:

• örtük plitəsinin özü meyilli tökülür;
• plitənin üzərində meyil yaradan yüngül beton və ya styajka qatı qoyulur;
• istilik izolyasiyası üçün hazır pazvari lövhələr istifadə olunur.

Minimum meyillik tətbiq olunan membran sisteminin və normativlərin tələbi ilə müəyyən edilir. Layihədə meyil xətləri, «su bölücü» tirələr və qıfların yeri aydın göstərilməlidir; tikintidə isə nivelirlə yoxlanmalıdır.

Qatların ardıcıllığı

Tipik ənənəvi düz dam aşağıdan yuxarıya belə qurulur: daşıyıcı plitə, buxar baryeri, istilik izolyasiyası, meyil qatı (əgər izolyasiya ilə verilmirsə), hidroizolyasiya membranı və qoruyucu qat. Hər qatın öz vəzifəsi var və biri çıxarılanda digəri zərər görür.

Buxar baryeri evin içindən qalxan nəmin izolyasiyaya çatmasının qarşısını alır. O olmadıqda izolyasiya nəmlənir, istilik saxlamır, membranın altında qabarcıqlar yaranır. Hidroizolyasiya kimi adətən bitum-polimer rulonlar, PVC və ya TPO membranlar, bəzi hallarda maye poliuretan örtüklər istifadə olunur.

Başqa bir yanaşma — inversiya damıdır. Burada hidroizolyasiya birbaşa plitənin üzərinə qoyulur, istilik izolyasiyası isə onun üstünə gəlir və çınqıl və ya plitələrlə yüklənir. Bu halda membran temperatur dəyişmələrindən və mexaniki zədədən qorunur, lakin izolyasiya suya davamlı xüsusi lövhələrdən olmalıdır.

Drenaj: su hara gedir

Düz damdan su daxili qıflar və ya parapetdəki kənar axıdıcılar vasitəsilə çıxarılır. Qıfların sayı və ölçüsü damın sahəsinə və yağış intensivliyinə görə hesablanır. Vacib qaydalar:

• hər su toplama zonasında ən azı bir qıf olmalı, mümkünsə ehtiyat axıdıcı da nəzərdə tutulmalıdır;
• qıflar zibil tutan barmaqlıqla təchiz olunur;
• qış aylarında donma riski olan yerlərdə qızdırıcı kabelli qıflar düşünülə bilər;
• daxili qıfların boruları istilik izolyasiyalı keçirilir ki, üzərində kondensat yaranmasın.

Parapetli damda ehtiyat axıdıcı xüsusilə vacibdir. Əsas qıf yarpaq və ya torba ilə tıxanarsa, su parapet içində yığılır və membranın qalxma hündürlüyündən yuxarı çıxa bilər. Ehtiyat axıdıcı bu vəziyyətdə suyu təhlükəsiz səviyyədə fasad tərəfə atır.

Düyünlər: sızmaların əsas mənbəyi

Düz damda problemlərin böyük hissəsi açıq sahədən deyil, birləşmə yerlərindən çıxır. Membran parapetə, divara, ventilyasiya çıxışlarına və kondisioner dayaqlarına qaldırılmalı, yuxarı kənarı isə metal profil və ya parapet örtüyü altında bağlanmalıdır. Qıf ətrafında membran qıfın flanşına sıxılaraq birləşdirilir.

Damın üzərinə sonradan qoyulan avadanlıq — kondisioner blokları, günəş panelləri, antenalar — ən çox zədə verən amildir. Onların dayaqları üçün xüsusi hidroizolyasiya olunmuş postamentlər layihə mərhələsində planlanmalıdır. Membranı deşərək bərkidilən hər bolt gələcək sızma nöqtəsidir.

İstismar edilən dam və terras

Dam terras və ya yaşıl dam kimi istifadə olunacaqsa, sistem daha mürəkkəbləşir. Membranın üzərinə köklərə davamlı qat, drenaj matı, qoruyucu qat və bəzək örtüyü — plitə dayaqları, taxta döşəmə və ya bitki qatı — əlavə olunur. Plitələri tənzimlənən dayaqlar üzərində qoymaq üstün yoldur: su plitələrin altından sərbəst axır, qıflara isə baxış üçün çatmaq mümkün olur.

Baxış və qulluq

Düz dam «qurulub unudulan» konstruksiya deyil. İldə ən azı bir-iki dəfə, xüsusilə payızdan sonra və güclü yağışlardan əvvəl yoxlanmalıdır:

• qıflar və axıdıcılar təmizdirmi;
• yağışdan bir müddət sonra damda gölməçə qalırmı;
• parapet və divar birləşmələrində membran qopubmu;
• tikişlərdə qabarcıq, çat, ayrılma varmı;
• avadanlıq dayaqları ətrafında zədə görünürmü.

Kiçik qüsuru vaxtında düzəltmək, sızma tavanda ləkə kimi görünənə qədər gözləməkdən həmişə daha asandır. Zaferoğlu İnşaat tikinti xidmətində dam örtüyünün qurulmasını layihədəki memarlıq həlli ilə birlikdə planlaşdırır.