Fasadda çatlar: növləri və təmir yolları

Fasaddakı çatları forma və yerinə görə necə oxumaq, aktiv və sabit çatı ayırmaq, kosmetik düzəlişdən struktur təmirə qədər hansı yolların seçilməsi.

Fasadda görünən hər çat eyni dərəcədə təhlükəli deyil. Bir qismi yalnız suvaq qatının qurumasından qalan estetik qüsurdur, bir qismi isə bünövrənin oturduğunu və ya konstruksiyanın hərəkət etdiyini göstərən siqnaldır. Səhv oxunan çat ya boş yerə bahalı işə, ya da ciddi problemin boya altında gizlədilməsinə səbəb olur. Ona görə təmirdən əvvəl çata diqqətlə baxıb onun nə danışdığını anlamaq lazımdır.

Çatların növləri və nə deyə bilərlər

Fasaddakı çatın hansı səbəbdən yarandığını onun görünüşündən təxmin etmək olar:

• Tor şəklində xırda çatlar. Səthdə hörümçək toruna bənzəyən nazik xətlər adətən suvağın və ya boyanın qurumaqla kiçilməsindən yaranır. Səbəblər: çox qalın qat, tez quruma, isti və ya küləkli havada iş, əsasın hopdurmasının astarla bərabərləşdirilməməsi.
• Birləşmə xətti boyunca düz çat. Fərqli materialların, məsələn beton karkasla blok hörgünün, qovuşduğu yerdə yaranır. Bu materiallar temperatur və nəm dəyişməsinə fərqli reaksiya verir, armatur tor qoyulmayanda suvaq həmin xətt üzrə ayrılır.
• Pəncərə və qapı künclərindən çəp çıxan çatlar. Açırımın küncündə gərginlik cəmləşir. Kiçik çat armatur torun künclərdə diaqonal qoyulmamasından ola bilər, amma geniş və uzanan çat perəmiçkanın və ya divarın deformasiyasına işarə edə bilər.
• Hörgü tikişləri boyunca pilləvari çat. Kərpic və blok divarlarda tikişlər üzrə pillə-pillə gedən çat çox vaxt bünövrənin qeyri-bərabər oturmasının əlamətidir.
• Üfüqi çatlar. Döşəmə səviyyəsində və ya parapet altında görünə bilər; səbəb isti-soyuq hərəkəti, dam plitəsinin genişlənməsi və ya içəridəki metal elementlərin paslanması ola bilər.

Aktiv və sabit çatı ayırmaq

Təmir üsulunu seçməzdən əvvəl ən vacib sual çatın hələ hərəkət edib-etmədiyidir. Sabit çat bir dəfə yaranıb dayanmışdır, aktiv çat isə genişlənir, uzanır və ya mövsümə görə açılıb-bağlanır.

Bunu yoxlamağın sadə yolları var. Çatın uclarına qələmlə işarə və tarix qoyulur, eni ölçülüb qeyd edilir. Çatın üzərinə kiçik gips və ya şüşə mayak yapışdırılır; mayak çatlayırsa, hərəkət davam edir. Müşahidə bir neçə ay, ideal halda isti və soyuq mövsümü əhatə edəcək qədər aparılır. Divarda qapı və pəncərələrin sıxılması, döşəmədə yeni əyilmələr kimi əlavə əlamətlər də qeyd edilməlidir.

Kosmetik çatların təmiri

Tor şəklində və nazik, sabit çatlar üçün məqsəd suyun içəri keçməsinin qarşısını almaq və səthi bərpa etməkdir. Adi ardıcıllıq belədir: səth təmizlənir, zəif suvaq və qabıq verən boya götürülür, astar çəkilir, nazik armaturlu qat və ya elastik doldurucu tətbiq olunur, sonra fasad boyası ilə örtülür. Çatları körpüləyən, yəni kiçik hərəkətlərdə belə açılmayan elastik fasad örtükləri bu halda yaxşı işləyir.

Çatı sadəcə sərt sement məhlulu ilə doldurmaq çox vaxt nəticə vermir: məhlul qurumaqla kiçilir və çat onun kənarında yenidən açılır. Üstündən adi boya çəkmək isə yalnız bir mövsümlük gizlətmədir.

Birləşmə və künc çatları

Fərqli materialların birləşməsindəki çatlar üçün çatın ətrafında suvaq müəyyən enlikdə sökülür, xətt boyunca hər iki tərəfə keçən armatur tor yerləşdirilir və suvaq yenidən çəkilir. Hərəkətin qaçılmaz olduğu yerlərdə isə çatı gizlətməyə çalışmaq əvəzinə nəzarətli tikiş, yəni elastik hermetiklə doldurulan dekorativ kəsik yaratmaq daha düzgündür. Pəncərə künclərindəki kiçik çatlar üçün də künclərə diaqonal armatur zolaqları əlavə edilir.

Struktur çatlar: əvvəl səbəb, sonra təmir

Pilləvari, geniş, genişlənən və ya divarın hər iki üzündə görünən çatlar mütəxəssis tərəfindən qiymətləndirilməlidir. Burada fasad təmiri son addımdır. Əvvəl səbəb araşdırılır: bünövrə ətrafında suyun toplanması, torpağın islanıb-quruması, sahədə ağac kökləri, yaxınlıqda aparılan qazıntı, konstruksiyaya əlavə yük. Səbəb aradan qaldırılmadan çatı bağlamaq mənasızdır, çünki o, yenidən açılacaq.

Səbəb müəyyən edildikdən sonra layihəyə uyğun gücləndirmə üsulları tətbiq olunur: hörgü tikişlərinə xüsusi armatur yerləşdirilməsi, çatın inyeksiya ilə doldurulması, perəmiçkanın dəyişdirilməsi və ya bünövrənin gücləndirilməsi. Hansının seçiləcəyi konstruksiyanın növündən və hərəkətin xarakterindən asılıdır.

Qısa yoxlama siyahısı

• Çatın forması və yeri qeyd olunub, fotoşəkillə sənədləşdirilib?
• Çatın hərəkət edib-etmədiyi bir neçə ay izlənib?
• Çat divarın içəri tərəfində də görünürmü?
• Bünövrə ətrafında su yığılması və ya torpaq dəyişikliyi varmı?
• Seçilən təmir üsulu çatın səbəbinə uyğundurmu?

Zaferoğlu İnşaat mənzil, ofis və fərdi evlərin təmirində daxili və xarici işləri tam diapazonda yerinə yetirir. Fasadınızdakı çatların səbəbini və təmir yolunu müzakirə etmək üçün mütəxəssislərimizə müraciət edə bilərsiniz.