Həyətdə drenaj: suyun evdən uzaqlaşdırılması

Həyətdə səthi və dərin drenajın fərqi, nə vaxt lazım olduğu, boru, çınqıl və geotekstildən qurulan sistem və suyun son nöqtəsinin seçimi.

Evin divarları və bünövrəsi nə qədər yaxşı izolyasiya olunsa da, ətrafında su uzun müddət dayanırsa, bu su gec-tez zəif nöqtəni tapır. Leysandan sonra həyətdə günlərlə qalan gölməçələr, zirzəminin divarlarında nəm, bağda çürüyən bitki kökləri və çəmənlikdə batan izlər eyni problemin fərqli üzləridir: sahədə suyun gedəcəyi yol yoxdur. Drenaj bu yolu yaradır.

Drenaj nə vaxt lazımdır

Hər həyətə mürəkkəb sistem lazım deyil. Qərar sahənin şəraitinə görə verilir və aşağıdakı hallarda drenajı ciddi düşünmək lazımdır:

• torpaq gilli və ya ağırdır, su onda çox yavaş hopur;
• ev yamacın aşağı hissəsində yerləşir və yuxarıdan su axır;
• yeraltı su səviyyəsi mövsümi olaraq yüksəlir;
• evin zirzəmisi və ya yarımzirzəmisi var;
• sahənin böyük hissəsi beton, daş və ya plitə ilə örtülüb, su torpağa hopmaq üçün yer tapmır.

Qurulmamışdan əvvəl torpağın növünü, suyun mövsümə görə haraya toplandığını və sahənin ən alçaq nöqtəsini müəyyən etmək lazımdır. Bunun üçün geoloji rəy, sadə sınaq çuxuru və leysandan sonra həyətə diqqətlə baxmaq faydalı məlumat verir.

Səthi drenaj: suyu torpağa çatmadan tutmaq

Suyun ən ucuz və ən etibarlı idarə edildiyi yer səthdir. Evin ətrafındakı torpaq, səki və terraslar binadan çölə doğru meyilli formalaşdırılır, bünövrə boyunca kor zolaq qurulur. Uzun səki, avtomobil yolu və qaraj girişi kimi bərk səthlərdə meyil boyunca və ya eninə xətti drenaj kanalları qoyulur: üzəri barmaqlıqla örtülmüş dar novlar suyu toplayıb qum tutucusu olan qəbul nöqtəsinə ötürür.

Nöqtəvi qəbul qıfları həyətin çuxur yerlərində, pilləkən dibində və ya terrasın alçaq küncündə istifadə olunur. Yağış boruları da bu sistemə qoşula bilər, amma borudan gələn suyun həcmi nəzərə alınaraq xətlərin ölçüsü seçilməlidir.

Dərin drenaj: torpaqdakı suyu toplamaq

Səthdən hopmuş və ya yeraltı sudan gələn nəm üçün dərin drenaj qurulur. Onun əsas hissəsi perforasiyalı drenaj borusudur. Tipik quruluş belədir:

• xəndəyin dibi suyun axacağı istiqamətdə meyilli düzəldilir;
• xəndək geotekstil ilə döşənir, parça kənarları yuxarı qaldırılır;
• altlıq kimi yuyulmuş çınqıl tökülür, onun üstünə boru qoyulur;
• boru ətrafı və üstü yenə çınqılla örtülür;
• geotekstilin kənarları çınqılın üstündə bir-birinin üzərinə qatlanır, sonra torpaq və ya çəmən qatı gəlir.

Geotekstilin rolu torpaq hissəciklərinin çınqıla və boruya dolub sistemi tıxamasının qarşısını almaqdır. Gilli torpaqda boru üçün xüsusi filtr örtüklü variantlar da seçilə bilər.

Divar drenajı ilə sahə drenajını ayırmaq lazımdır. Divar drenajı bünövrə boyunca, bünövrədən bir qədər aralı gedir və zirzəmini qoruyur. Sahə drenajı isə çəmənlik və bağ ərazisində şəbəkə və ya balıq sümüyü şəklində qurulur və torpağın ümumi nəmliyini azaldır.

Su hara getməlidir

Drenajın ən vacib sualı son nöqtədir. Toplanan su ya sahədən kənardakı yağış suyu şəbəkəsinə, ya xəndəyə, ya da sahədə qazılmış qəbul quyusuna yönəldilir. Qəbul quyusu yalnız suyu keçirən torpaqda işləyir; gil qatın içində qazılmış quyu sadəcə dolub qalır. Bəzi hallarda su bağ suvarması üçün çəndə toplanır, artığı isə daşma xətti ilə çıxarılır.

Səthi drenajdan və yağış borularından gələn təmiz su ilə dərin drenaj xətləri çox vaxt ayrı borularla aparılır və yalnız son quyuda birləşir. Səbəb sadədir: leysanda səthdən gələn böyük həcm dərin drenaj borusuna geri vurub onu torpağı nəmləndirən sistemə çevirə bilər.

Baxış quyuları və qulluq

Drenaj torpaq altında görünmür, ona görə qulluq üçün imkan əvvəlcədən yaradılmalıdır. Boruların istiqamət dəyişdiyi yerlərdə, birləşmələrdə və uzun düz xətlərdə baxış quyuları qoyulur. Onlar vasitəsilə suyun axdığını yoxlamaq və lazım gələndə boruları şlanqla yumaq mümkün olur.

İl ərzində yoxlanacaqlar:

• xətti kanalların və qum tutucularının içində yarpaq və qum yığılıbmı;
• leysandan sonra baxış quyularında su axırmı, yoxsa dayanır;
• qəbul quyusu uzun müddət dolu qalırmı;
• drenaj xətti üzərində ağac və kol əkilibmi, kökləri boruya girə bilər.

Landşaftla birlikdə planlamaq

Drenaj ən yaxşı nəticəni landşaft planı ilə eyni vaxtda layihələndirildikdə verir. Yolların, terrasların və çiçək ləklərinin yeri, torpağın hansı səviyyədə tökülməsi suyun axınını dəyişir. Sonradan qazılan xəndək hazır çəmənliyi, suvarma xətlərini və plitələri korlayır. Layihədə səviyyə nişanları, boru xətləri və quyuların yeri bir planda göstərilirsə, həm tikinti ardıcıllığı, həm də gələcək təmir işləri sadələşir.

Drenaj sxemi üçün lazım olan relyef və qrunt məlumatları Zaferoğlu İnşaat-ın işlərində tikinti ərazisinin topoqrafik və geoloji xəritələrindən götürülür. Həyətinizdə su yığılırsa, drenajın harada və necə çəkiləcəyini bizimlə müzakirə edin.