Fərdi ev üçün bünövrə növləri: lent, plitə və svay

Bünövrə növü zövqə görə seçilmir: onu torpaq, evin ağırlığı və zirzəmi planları müəyyən edir. Lent, plitə və svay bünövrələrin iş prinsipi və tətbiq sahəsi.

Bünövrə evin ən az görünən, amma ən çox məsuliyyət daşıyan hissəsidir. Binanın bütün ağırlığı onun vasitəsilə torpağa ötürülür və bünövrədə edilən səhv sonradan divarlarda çat, əyilmiş açırımlar və nəm zirzəmi şəklində üzə çıxır. Sifarişçilər tez-tez «hansı bünövrə yaxşıdır» deyə soruşur. Düzgün sual isə başqadır: bu torpaqda, bu ağırlıqda və bu planla hansı bünövrə uyğundur?

Bünövrə seçimini nə müəyyən edir

Seçimin əsas mənbəyi geoloji araşdırmadır. Torpağın daşıma qabiliyyəti, qatların bərabərliyi, qrunt suyunun səviyyəsi və torpağın mövsümi dəyişikliklərə reaksiyası bünövrənin tipini və dərinliyini müəyyən edir. Eyni ev fərqli sahələrdə fərqli bünövrə tələb edə bilər.

İkinci amil binanın özüdür. Mərtəbə sayı, divar materialının ağırlığı, karkas və ya yükdaşıyan divar sistemi, sütunların arasındakı məsafə bünövrəyə düşən yükü formalaşdırır. Üçüncü amil isə planlardır: zirzəmi, yeraltı qaraj və ya texniki otaq nəzərdə tutulursa, bu, bünövrə həllini əsaslı şəkildə dəyişir.

Seysmik şərait də nəzərə alınır. Seysmik aktiv ərazilərdə bünövrə elementlərinin bir-biri ilə bağlanması və karkasla vahid sistem təşkil etməsi xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Bu tələblər konstruktiv hesablamada müəyyən edilir.

Lent bünövrə

Lent bünövrə evin yükdaşıyan divarları və ya sütun sıraları altında davamlı dəmir-beton zolaq şəklində qurulur. Möhkəm və bərabər torpaqlarda, xüsusilə yükdaşıyan divarlı evlərdə geniş istifadə olunur. Zirzəmi planlanırsa, lent bünövrə zirzəmi divarlarının əsası rolunu da oynaya bilər.

Lent bünövrənin eni və dərinliyi hesablama ilə müəyyən edilir. Onun zəif nöqtəsi qeyri-bərabər torpaqdır: bir hissəsi möhkəm, digər hissəsi yumşaq qata oturan lent fərqli çökə və binada çatlara səbəb ola bilər. Belə halda ya torpaq gücləndirilir, ya da başqa bünövrə tipinə keçilir.

Plitə bünövrə

Plitə bünövrə binanın bütün altını tutan qalın dəmir-beton lövhədir. Yükü böyük sahəyə payladığı üçün torpağa düşən təzyiqi azaldır və zəif və ya qeyri-bərabər torpaqlarda üstünlük verir. Plitə eyni zamanda birinci mərtəbənin və ya zirzəminin döşəmə əsası rolunu oynayır.

Plitə bünövrə adətən daha çox beton və armatur tələb edir, amma bəzi hallarda əlavə torpaq gücləndirməsi və dərin qazıntı ehtiyacını aradan qaldırır. Plitənin altında hazırlıq qatı, hidroizolyasiya və layihə tələb edirsə, istilik izolyasiyası qurulur. Kommunikasiya keçidləri isə beton tökülməzdən əvvəl gilzalarla yerləşdirilir, çünki sonradan plitəni deşmək arzuolunmazdır.

Svay bünövrə

Svay bünövrə yükü yuxarıdakı zəif qatlardan keçirərək daha dərindəki möhkəm qata ötürür. Svaylar qazılaraq yerində betonlanır və ya hazır elementlər kimi vurulur, üstdən isə rostverk adlanan birləşdirici tir və ya plitə ilə bir-birinə bağlanır.

Bu tip zəif torpağın qalın olduğu, qrunt suyunun yüksək olduğu və ya yamacda tikinti aparıldığı hallarda tətbiq edilir. Svay bünövrənin layihələndirilməsi dəqiq geoloji məlumat tələb edir: svayların uzunluğu və sayı möhkəm qatın dərinliyindən asılıdır.

Hidroizolyasiya və drenaj

Bünövrə növündən asılı olmayaraq, onu nəmdən qorumaq lazımdır. Torpağa təmas edən səthlərə hidroizolyasiya çəkilir, onun üzəri geri doldurma zamanı zədələnməsin deyə qoruyucu qatla örtülür. Bünövrə ilə divar arasında kəsici hidroizolyasiya kapilyar nəmin yuxarı qalxmasının qarşısını alır.

Yüksək qrunt suyunda və gilli torpaqlarda bünövrə boyunca drenaj sistemi qurulur. Binanın ətrafında isə yağış suyunu divardan uzaqlaşdıran səki və maillik planlanır. Bu detallar ucuz görünsə də, zirzəminin quru qalması məhz onlardan asılıdır.

Tipik səhvlər

• Geoloji araşdırma aparmadan qonşu evin bünövrəsini təkrarlamaq.
• Betonu qarışığın keyfiyyəti yoxlanmadan və vibrasiya etmədən tökmək.
• Armaturun beton qoruyucu qatını təmin etməmək.
• Kommunikasiya keçidlərini unudub sonradan bünövrəni deşmək.
• Betona bərkimə üçün vaxt vermədən üzərində hörgüyə başlamaq.

Hər bir səhv gizli işdə qalır və sonradan düzəldilməsi tikinti mərhələsindəki qənaətdən dəfələrlə baha başa gəlir. Ona görə də bünövrə işləri texniki nəzarətçinin iştirakı ilə qəbul edilir və aktlarla sənədləşdirilir.

Zaferoğlu İnşaat fərdi ev və villa tikintisində topoqrafik və geoloji xəritələrin hazırlanmasından qazıntı işlərinə və konstruksiyaların qurulmasına qədər tam diapazonda iş aparır. Geoloji hesabat hazırdırsa, lent, plitə və svay variantlarını onun rəqəmləri ilə birlikdə müqayisə edək.