Geoloji və topoqrafik araşdırma niyə lazımdır

Tikintidən əvvəl torpağın necə olduğunu və sahənin relyefini bilmək bünövrə, drenaj və evin yerləşməsi haqqında düzgün qərarların əsasıdır.

Tikinti layihəsində ən çox qənaət edilmək istənilən işlərdən biri araşdırmalardır. Sahə düz görünür, qonşular da ev tikib, deməli torpaq yaxşıdır — belə düşüncə tez-tez eşidilir. Lakin eyni küçədə yerləşən iki sahənin torpaq quruluşu bir-birindən fərqlənə bilər. Geoloji və topoqrafik araşdırmalar layihəçiyə təxmin yox, ölçülmüş məlumat verir və bütün sonrakı qərarlar bu məlumat üzərində qurulur.

Topoqrafik planalma nədir

Topoqrafik planalma sahənin dəqiq ölçülmüş xəritəsidir. Bu planda sahənin sərhədləri, relyef və hündürlük işarələri, mövcud binalar, ağaclar, hasarlar, yollar, yeraltı və yerüstü kommunikasiyalar göstərilir. Hündürlüklər bir-birinə bağlı sistemdə verildiyi üçün layihəçi sahənin hansı nöqtəsinin nə qədər hündür olduğunu dəqiq bilir.

Bu məlumat evin sahədə yerləşdirilməsi üçün əsasdır. Binanın döşəmə səviyyəsi, giriş yolunun mailliyi, yağış suyunun hara axacağı, qazıntının həcmi topoqrafik plan əsasında hesablanır. Planı olmayan sahədə bu qərarlar «gözəyarı» verilir və tikinti zamanı düzəlişlər tələb edir.

Topoqrafik plan həm də hüquqi baxımdan faydalıdır. Sahənin faktiki sərhədlərinin sənəddəki ölçülərlə uyğun gəlib-gəlmədiyi, qonşu hasarın sahəyə keçib-keçmədiyi bu planda görünür. Belə uyğunsuzluğu tikintidən əvvəl aşkar etmək sonrakı mübahisələrin qarşısını alır.

Geoloji araşdırma nəyi ölçür

Geoloji araşdırmada sahədə quyular qazılır və ya zondlama aparılır, torpaq nümunələri götürülür və laboratoriyada sınaqdan keçirilir. Nəticədə hesabat hazırlanır. Hesabatda adətən bunlar olur:

• torpaq qatlarının növü, qalınlığı və ardıcıllığı;
• torpağın daşıma qabiliyyəti və fiziki-mexaniki xassələri;
• qrunt suyunun səviyyəsi və onun mövsümi dəyişməsi;
• torpağın betona və metala qarşı aqressivliyi;
• çökmə, şişmə və ya sürüşmə riskləri.

Quyuların sayı və dərinliyi binanın ölçüsündən, mərtəbə sayından və sahənin mürəkkəbliyindən asılıdır. Bu parametrləri araşdırmanı aparan mütəxəssis layihəçi ilə birlikdə müəyyən edir.

Hesabatı sifarişçi də oxuya bilər. Onun sonunda adətən nəticələr və tövsiyələr bölməsi olur: hansı dərinlikdə hansı torpaq yerləşir, hansı bünövrə tipi məqsədəuyğundur, tikinti zamanı nəyə diqqət edilməlidir. Bu bölməni layihəçi ilə birlikdə müzakirə etmək qərarların səbəbini anlamağa kömək edir.

Nəticələr bünövrəyə necə təsir edir

Bünövrənin tipi, dərinliyi və ölçüləri birbaşa geoloji məlumatdan asılıdır. Möhkəm torpaqda lent bünövrə kifayət edə bilər, zəif və ya qeyri-bərabər torpaqda isə plitə və ya svay bünövrə tələb olunur. Məlumat olmadıqda layihəçi ya ehtiyat üçün bünövrəni lazım olduğundan artıq güclü edir, ya da risk götürür.

Hər iki halda nəticə arzuolunmazdır. Artıq güclü bünövrə əlavə beton və armatur deməkdir. Zəif bünövrə isə illər sonra divarlarda çatlar, qapı və pəncərələrin əyilməsi kimi problemlərlə özünü göstərir; bu problemləri tikilmiş binada düzəltmək çox çətindir.

Qrunt suyu, drenaj və zirzəmi

Qrunt suyunun səviyyəsi zirzəmi, yeraltı qaraj və ya hovuz planlarını birbaşa məhdudlaşdırır. Yüksək qrunt suyunda zirzəmi tikmək mümkündür, amma bu, güclü hidroizolyasiya, drenaj sistemi və bəzən su nasosları tələb edir. Bunu tikintidən əvvəl bilmək həm layihəni, həm də büdcəni düzgün qurmağa imkan verir.

Topoqrafik plan isə səth suyunun hərəkətini göstərir. Sahənin ən aşağı nöqtəsində ev tikmək, yağış suyunun binaya doğru axmasına səbəb ola bilər. Drenaj və maillik qərarları bu məlumat əsasında verilir.

Relyef həmçinin qazıntıdan çıxan torpağın taleyini müəyyən edir. Topoqrafik plan əsasında hansı hissədə torpaq götürüləcəyi, hansı hissədə doldurma aparılacağı hesablanır. Balanslaşdırılmış həll artıq torpağın sahədən çıxarılması və ya kənardan gətirilməsi ehtiyacını azaldır.

Araşdırmalar nə vaxt aparılır

Ən yaxşı vaxt layihə başlamazdan əvvəl, mümkünsə sahə alınmazdan əvvəldir. Topoqrafik plan memarın ilk eskizləri üçün lazımdır, geoloji hesabat isə konstruktiv layihə üçün. Araşdırmaların nəticələri layihə sənədlərinin bir hissəsi olur və tikinti icazəsi prosesində də tələb oluna bilər.

Mövcud ev genişləndirilir və ya üzərinə mərtəbə əlavə edilirsə, araşdırma yenə də lazımdır. Bu halda həm torpaq, həm də mövcud bünövrənin vəziyyəti öyrənilir.

Zaferoğlu İnşaat üçün topoqrafik və geoloji xəritələr tikintinin ilk addımıdır: bünövrə və qazıntı qərarları məhz bu sənədlərə söykənir. Ev neçə mərtəbəli və zirzəmili olacaqsa, bunu bizə yazın, sahəniz üçün lazım olan araşdırmaların həcmi buna görə dəyişir.