Çoxmənzilli yaşayış binası layihəsinin əsas məsələləri

Çoxmənzilli binada layihə qərarları yüzlərlə insanın gündəlik həyatına təsir edir. Sahədə yerləşmə, mənzil qarışığı, pilləkən-lift qovşağı, konstruktiv sxem, mühəndis şaxtaları və ictimai sahələr.

Fərdi evdə layihə bir ailənin vərdişlərinə uyğunlaşdırılır. Çoxmənzilli binada isə memar hələ tanımadığı onlarla ailə üçün qərar verir və bu qərarlar onilliklər boyu dəyişmədən qalır. Mənzilin bir otaq az və ya çox olması təmirlə düzəlmir, pilləkən qovşağının yeri, stoyakların keçdiyi şaxtalar və karkasın addımı binanın bütün ömrü boyu sabit qalır. Ona görə də bu tip layihədə ilk mərhələdə düzgün verilən əsas qərarlar sonrakı bütün detallardan daha mühümdür.

Sahə, oriyentasiya və qonşu tikililər

Layihə sahənin imkan və məhdudiyyətlərindən başlayır. Şəhərsalma şərtləri icazə verilən hündürlüyü, tikili sahəsini və çəkilmə məsafələrini müəyyən edir. Bu çərçivə daxilində binanın forması seçilir: uzun blok, künc tipli bina, bir neçə seksiyadan ibarət kompozisiya və ya daxili həyətli quruluş.

Oriyentasiya mənzillərin keyfiyyətinə birbaşa təsir edir. Yalnız şimala baxan mənzillər gün işığını az alır, yalnız qərbə baxanlar yayda qızır. Qonşu binaların kölgəsi, yolun səs-küyü və mənzərə də mənzillərin sahə üzrə paylanmasını müəyyən edir. Yaxşı layihədə yataq otaqları mümkün qədər sakit tərəfə, qonaq otaqları isə işıqlı və mənzərəli tərəfə yönəldilir.

Mənzil qarışığı və planlama

Binada hansı ölçülü mənzillərin olacağı həm bazar tələbindən, həm də planlama məntiqindən asılıdır. Bir mərtəbədə müxtəlif tip mənzilləri birləşdirmək elastiklik verir, amma hər tip üçün stoyakların və yaş zonaların üst-üstə düşməsi saxlanmalıdır. Mərtəbələr arasında mənzil planı dəyişəndə kanalizasiya xətləri üfüqi köçürülür və bu, həm tavan hündürlüyünü, həm də istismar etibarlılığını azaldır.

Mənzil daxilində bir neçə sual xüsusilə vacibdir: hər yaşayış otağına təbii işıq düşürmü, mətbəx və qonaq otağının əlaqəsi necədir, girişdə qarderob üçün yer varmı, ikitərəfli havalandırma mümkündürmü? Künc mənzillərində iki fasad olduğundan bu məsələlər daha asan həll olunur, mərkəzdəki dar mənzillərdə isə dərinlik işığın çatışmamasına gətirə bilər.

Pilləkən-lift qovşağı və evakuasiya

Pilləkən-lift qovşağı binanın «ürəyi»dir. Bir qovşağa neçə mənzilin bağlanacağı, dəhlizlərin uzunluğu, liftlərin sayı və ölçüsü həm gündəlik rahatlığı, həm də təhlükəsizliyi müəyyən edir. Uzun və qaranlıq dəhlizlər istismarda narahatlıq yaradır, çox sayda mənzilin bir liftə bağlanması isə səhər saatlarında gözləmə növbəsinə səbəb olur.

Yanğın təhlükəsizliyi tələbləri bu qovşağın quruluşunu birbaşa formalaşdırır: evakuasiya yollarının sayı və uzunluğu, pilləkənlərin tüstüdən qorunması, yanğından mühafizə olunan konstruksiyalar. Bu tələblər binanın hündürlüyündən və sahəsindən asılı olaraq normativlərlə müəyyən edilir və layihənin ilk eskizindən nəzərə alınmalıdır. Sonradan ikinci pilləkən əlavə etmək bütün mərtəbə planlarını dəyişir.

Konstruktiv sxem və seysmiklik

Çoxmənzilli binada konstruktiv sxem planlamanın elastikliyini müəyyən edir. Monolit karkas sistemində sütun və diafraqmalar yükü daşıyır, mənzillər arasındakı arakəsmələr isə nisbətən sərbəst yerləşə bilər. Yükdaşıyan divarlı sxemlərdə isə gələcəkdə planı dəyişmək imkanı məhdud olur.

Seysmik ərazidə binanın forması da əhəmiyyət kəsb edir. Planda və hündürlükdə kəskin asimmetriya, bir mərtəbədə yükdaşıyan elementlərin birdən azalması, məsələn, birinci mərtəbədə geniş kommersiya sahəsi üçün divarların götürülməsi, xüsusi konstruktiv həllər tələb edir. Memar və konstruktor bu məsələləri eskiz mərhələsində birlikdə müzakirə etməlidir.

Mühəndis şaxtaları və texniki sahələr

Hər mənzilə su, kanalizasiya, istilik, elektrik və zəif cərəyan xətləri çatmalıdır. Bunun üçün şaquli şaxtalar planlaşdırılır. Şaxtalara mənzilin içindən deyil, ümumi sahədən giriş olması istismarı asanlaşdırır: qonşunu narahat etmədən sayğaca baxmaq və ya təmir aparmaq mümkün olur.

Texniki otaqlar — su nasos stansiyası, elektrik paylayıcı otağı, istilik məntəqəsi, zibil toplama yeri — çox vaxt zirzəmi və ya birinci mərtəbədə yerləşir və bu sahələrin ölçüsü layihənin əvvəlində ayrılmalıdır. Kondisioner xarici bloklarının yeri də fasad layihəsinin bir hissəsidir; əks halda sakinlər onları fasadın istənilən nöqtəsinə quraşdırır.

Dayanacaq, həyət və ictimai sahələr

Binanın yaşayış keyfiyyəti mənzildən kənarda da formalaşır. Avtomobil dayanacağı yerüstü və ya yeraltı həll olunur və bu seçim həm sahədən istifadəyə, həm də konstruksiyaya təsir edir. Həyətdə uşaq meydançası, yaşıllıq və piyada yolları avtomobil hərəkətindən ayrılmalıdır. Giriş holu, poçt qutuları, velosiped və uşaq arabası üçün yer kimi kiçik görünən detallar gündəlik həyatda böyük fərq yaradır.

Zaferoğlu İnşaat-ın tikinti təcrübəsinə yaşayış kompleksləri, ticarət obyektləri və fərdi evlər daxildir. Sahənin şəhərsalma şərtlərini və nəzərdə tutulan mənzil tiplərini gətirin, ilk həcm variantlarını onların əsasında müzakirə edək.