Tavan hündürlüyü: villada və mənzildə düzgün seçim

Tavan hündürlüyü otağın hissini, istilik xərclərini, fasad nisbətlərini və mühəndis sistemlərinin yerləşməsini müəyyən edir. Villada və mənzildə seçimə təsir edən amillər.

Otağa girən insan tavan hündürlüyünü ölçmür, amma onu dərhal hiss edir. Eyni sahəli iki otaqdan biri geniş və sakit, digəri sıxıcı görünə bilər və fərqin əsas səbəbi çox vaxt məhz hündürlükdür. Villa layihəsində bu ölçü sərbəst seçilir, mənzildə isə binanın verdiyi hündürlükdən ağıllı istifadə etmək lazım gəlir. Hər iki halda «nə qədər hündür, o qədər yaxşı» qaydası işləmir.

Mərtəbə hündürlüyü və faydalı hündürlük

Layihədə iki fərqli ölçü var. Mərtəbə hündürlüyü bir mərtəbənin döşəmə səviyyəsindən növbəti mərtəbənin döşəmə səviyyəsinə qədərdir. Faydalı hündürlük isə otaqda hazır döşəmədən hazır tavana qədər olan məsafədir. Aralarındakı fərqi bir neçə qat yaradır:

• döşəmə plitəsinin qalınlığı və tirlərin hündürlüyü;
• döşəmə qatları: istilik və səs izolyasiyası, stəyşka, isti döşəmə boruları, üzlük;
• asma tavan və onun arxasında gedən kanallar, işıq armaturları, kabel yolları.

Bu qatların cəmi gözləniləndən böyük ola bilər. Ona görə də villada otaqların arzulanan faydalı hündürlüyü əvvəlcə müəyyən edilir, mərtəbə hündürlüyü isə bu ölçüyə qatların qalınlığı əlavə edilərək hesablanır. Əks ardıcıllıqda tikinti bitəndə otaqların real hündürlüyü planlaşdırılandan aşağı çıxır.

Pəncərə və qapı hündürlükləri də bu hesablamaya bağlıdır. Tavanın altında pərdə karnizi və ya gizli pərdə nişi üçün yer, qapı üstündə isə qapı qutusu və haşiyə üçün boşluq saxlanmalıdır. Tavan hündürlüyü hesablanarkən bu elementlər unudularsa, pəncərə tavana söykənir və pərdəni asmaq üçün yer qalmır.

Hündürlük və otağın nisbətləri

Tavan hündürlüyü otağın sahəsi ilə birlikdə qiymətləndirilir. Kiçik yataq otağında çox hündür tavan otağı «quyu» kimi göstərə bilər, geniş qonaq otağında isə alçaq tavan məkanı sıxır. Buna görə villalarda bütün otaqlara eyni hündürlük vermək əvəzinə funksiyaya görə fərqləndirmə edilir: qonaq otağı və hol daha hündür, yardımçı otaqlar və dəhlizlər daha alçaq.

Bu fərqi yaratmağın bir neçə yolu var. Asma tavan dəhlizdə aşağı salınır və orada mühəndis xətləri gizlədilir, qonaq otağında isə tavan maksimal hündürlükdə saxlanılır. Alçaq keçiddən hündür otağa daxil olmaq məkanın təsirini daha da gücləndirir.

İkinci işıq: nə vaxt əsaslıdır

İki mərtəbə hündürlüyündə qonaq otağı, yəni «ikinci işıq», villalarda geniş yayılıb. O, fasadda hündür vitraj, interyerdə təsirli məkan yaradır. Amma bu həllin də xərcləri var: ikinci mərtəbədə itirilən sahə, qızdırılan və soyudulan havanın böyük həcmi, istinin yuxarı toplanması, akustik əks-səda, hündür pəncərələrin və çilçırağın təmizlənməsi və qulluğu.

İkinci işıq qərarı verilərkən bu suallara cavab tapın: yuxarıda toplanan isti havanı necə idarə edəcəksiniz; ikinci mərtəbədəki otaqların səsi qonaq otağına keçməyəcəkmi; hündür vitraj hansı istiqamətə baxır və necə kölgələnir; işıq armaturlarına xidmət üçün necə çatılacaq?

İstilik, havalandırma və fasad

Hündür otaqda qızdırılmalı hava həcmi çoxdur. İsti hava yuxarı qalxdığı üçün radiatorlarla isidilən hündür otaqda insanların olduğu zona gec qızır. Belə otaqlarda isti döşəmə daha bərabər istilik verir, yayda isə hündürlük isti havanın insanlardan uzaqda toplanmasına kömək edir. Havalandırma və kondisioner həlli hündürlüyə görə seçilməlidir.

Tavan hündürlüyü fasadın nisbətlərini də müəyyən edir. Neoklassik villada hündür mərtəbələr pəncərələrin şaquli nisbətini və karniz sisteminin miqyasını dəstəkləyir. Modern villada isə alçaq, uzanan həcmlər üfüqi xarakteri gücləndirir. Mərtəbə hündürlüyü dəyişəndə binanın ümumi hündürlüyü də dəyişir və bu, şəhərsalma şərtlərində icazə verilən həddə təsir edə bilər.

Mənzildə mövcud hündürlükdən istifadə

Mənzildə mərtəbə hündürlüyü binanın konstruksiyası ilə verilir və dəyişdirilə bilməz. Burada məqsəd hər santimetri qorumaqdır:

• asma tavanı bütün otaq boyu yox, yalnız lazım olan yerlərdə — dəhlizdə, vanna otağında, pərdə nişində — aşağı salmaq;
• kondisioner kanallarını mümkün qədər dəhliz tavanında toplamaq;
• döşəmə qatlarının qalınlığını əvvəlcədən hesablamaq, lazımsız qalın stəyşkadan qaçmaq;
• işıq üçün tavana gömülən dərin armaturlar əvəzinə səthə quraşdırılan və ya nazik profilləri nəzərdən keçirmək;
• açıq rəngli tavan və divarlara yaxın uzanan işıq xətləri ilə hündürlük hissini artırmaq.

Mənzil alarkən tavan hündürlüyünü plitədən plitəyə yox, mövcud qatlar nəzərə alınaraq ölçün və təmirdə nəyin əlavə ediləcəyini əvvəlcədən hesablayın.

Zaferoğlu İnşaat villa layihələrində və mənzil təmirində tavan həllərini mühəndis sistemləri ilə birlikdə planlaşdırır. Tavan altında hansı sistemlərin gizlənəcəyini sadalayın, təmiz hündürlüyü mərtəbə hündürlüyündən geriyə birlikdə hesablayaq.