Baş plan və landşaft layihəsi: evin ərazi ilə əlaqəsi

Baş plan evin torpaq sahəsində yerini, girişləri, həyət zonalarını və mühəndis xətlərini müəyyən edir; landşaft layihəsi isə bu çərçivəni yaşayış mühitinə çevirir.

Ev çox vaxt ayrıca obyekt kimi düşünülür, həyət isə tikinti bitəndən sonra «qalan yer» kimi. Halbuki evin rahatlığı onun torpaqla necə birləşməsindən ciddi şəkildə asılıdır: giriş hansı tərəfdən olur, yağış suyu hara axır, hovuz günəş alırmı, avtomobil yolu uşaqların oyun yerini kəsirmi. Bu suallara baş plan və landşaft layihəsi cavab verir.

Baş plan nəyi müəyyən edir

Baş plan torpaq sahəsinin yuxarıdan çəkilmiş ölçülü sxemidir. Onda binanın konturu və sərhədlərə qədər məsafələr, giriş qapıları və avtomobil yolu, dayanacaq, piyada cığırları, köməkçi tikililər, hovuz, hasar və mühəndis şəbəkələrinin keçdiyi xətlər göstərilir.

Baş planın əsas vəzifəsi binanı sahəyə «bağlamaqdır». Hansı nöqtədə yerin səviyyəsi nədir, birinci mərtəbənin döşəməsi həyətdən nə qədər yuxarıda olacaq, su, kanalizasiya və elektrik xətləri binaya hansı tərəfdən daxil olacaq — bunların hamısı bu mərhələdə həll edilir.

Səviyyələr və su axını

Planlamada ən çox unudulan mövzu səthdən axan sudur. Həyət düz görünsə də, yağış suyunun binadan uzağa yönəlməsi üçün səthlərə yüngül maililik verilməlidir. Əks halda su bünövrə boyunca toplanır, zirzəmiyə nəm keçir, cığırlarda gölməçələr yaranır.

Baş planda hündürlük işarələri, drenaj xətləri, dam sularının yığıldığı yerlər və onların hara ötürüləcəyi göstərilir. Maili sahələrdə terraslar və dayaq divarları da bu mərhələdə nəzərə alınır, çünki onlar həm konstruksiya, həm də landşaftın bir hissəsidir.

Zonalaşdırma: ön həyət, arxa həyət, texniki sahə

Yaxşı baş plan ərazini funksiyalara bölür və onların bir-birinə mane olmamasını təmin edir:

• giriş zonası: qapı, dayanacaq, qonaqların ilk gördüyü fasad;
• istirahət zonası: terras, hovuz, oturma yerləri, çox vaxt küçədən görünməyən tərəfdə;
• uşaq və idman sahəsi: evdən görünən, amma avtomobil yolundan ayrılmış yer;
• təsərrüfat zonası: generator, su çəni, zibil qabları, anbar — gözdən uzaq, lakin xidmət üçün əlçatan;
• yaşıllıq: kölgə verən ağaclar, küləkdən qoruyan cərgələr, çiçək sahələri.

Bu bölgü həm evin plana, həm də günəşin hərəkətinə uyğun qurulur. Məsələn, səhər yeməyi terrası şərq tərəfdə, axşam istirahət yeri isə günbatımına baxan tərəfdə daha rahat olur.

Landşaft layihəsi nə əlavə edir

Landşaft layihəsi baş planın yaratdığı çərçivəni konkret materiallar və bitkilərlə doldurur. Cığırların örtüyü, bitki seçimi və əkin sxemi, suvarma sistemi, həyət işıqlandırması, pergola və çardaq kimi kiçik memarlıq formaları burada müəyyən edilir.

Bitki seçimində iqlim həlledicidir. Abşeronun isti və küləkli yayında quraqlığa davamlı növlər daha az qulluq tələb edir. Ağacların yeri seçilərkən onların böyüdükdən sonrakı ölçüsü, köklərin bünövrəyə və borulara yaxınlığı nəzərə alınır.

Nə vaxt planlamaq lazımdır

Baş plan evin layihəsi ilə eyni vaxtda işlənməlidir. Tikinti bitəndən sonra hovuz üçün yer axtarmaq, kabel xətlərini yenidən çəkmək və ya hazır cığırı sökmək həm vaxt, həm də vəsait itkisidir. Landşaft işlərinin detalları sonra dəqiqləşə bilər, amma yeraltı xətlər, suvarma boruları və işıqlandırma kabeli tikinti mərhələsində qoyulmalıdır.

Ağır texnikanın hərəkət marşrutunu da əvvəlcədən düşünmək faydalıdır: sonradan yaşıllıq olacaq sahədə torpağın sıxlaşması bitkilərin inkişafını çətinləşdirir.

Baş planı təsdiqləməzdən əvvəl yoxlama siyahısı

Sənədi imzalamazdan əvvəl onu gündəlik həyat ssenariləri ilə oxumaq faydalıdır. Aşağıdakı suallara planın özündən cavab tapa bilirsinizsə, çertyoj kifayət qədər işlənib:

• avtomobil qapıdan qaraja və ya dayanacağa geri dönmədən, rahat manevrlə çata bilirmi;
• ərzaq torbaları ilə maşından mətbəxə gedən yol qısa və örtülüdürmü;
• hovuz və terras qonşu evlərin pəncərələrindən görünürmü;
• dam və terras sularının axıdıldığı nöqtələr piyada cığırlarına və qonşu sahəyə düşmürmü;
• su sayğacı, elektrik lövhəsi və qaz girişi xidmət işçiləri üçün həyətə girmədən əlçatandırmı;
• gələcəkdə əlavə tikili, qış bağı və ya ikinci dayanacaq üçün yer saxlanılıbmı.

Bu siyahı həm memarla müzakirəni konkretləşdirir, həm də tikinti başlayandan sonra dəyişiklik ehtimalını azaldır. Cavabı olmayan hər sual layihədə hələ qərarı verilməmiş bir məsələ deməkdir.

Zaferoğlu İnşaat villa və fərdi ev layihələrində memarlıq hissəsi ilə yanaşı ərazinin planlanmasına da diqqət yetirir, həyət və hovuz həllərini kompüter modellərində göstərir. Sahənizin baş planını layihənin ilk mərhələsində müzakirə edə bilərsiniz.