Hazır ev layihəsi, yoxsa fərdi layihə

Tipli ev layihəsi ilə fərdi memarlıq layihəsi arasında seçim: hər birinin güclü və zəif tərəfləri, hazır layihənin torpağa uyğunlaşdırılması və qərar üçün suallar.

Ev tikmək qərarı verən ailə tez-tez eyni dilemma ilə qarşılaşır: kataloqdan bəyənilən hazır layihəni götürmək, yoxsa memarla sıfırdan fərdi layihə hazırlatmaq. Hazır layihə də, fərdi layihə də müəyyən şəraitdə doğru qərardır; burada həlledici olan görünüş deyil, sahənin xüsusiyyətləri, ailənin ehtiyacları və tikinti üçün nəzərdə tutulan vaxtdır.

Hazır layihə nədir və nə vəd edir

Hazır (tipli) layihə müəyyən bir sahə və şərait üçün bir dəfə işlənib hazırlanmış, sonra müxtəlif sifarişçilərə təklif olunan sənədlər paketidir. Adətən fasad görünüşləri, mərtəbə planları, kəsiklər və bəzən konstruktiv hissə daxil olur.

Onun əsas üstünlüyü sürətdir: plan artıq çəkilib, həcm və görünüş əvvəlcədən məlumdur. Bəzi tipli layihələr başqa sahələrdə tikilib, yəni kağız üzərindəki həllərin real həyatda necə işlədiyi barədə təsəvvür yaranır. Sadə formalı, standart ölçülü torpaq üçün bu yol məntiqli ola bilər.

Hazır layihənin gizli şərtləri

Problem ondadır ki, tipli layihə sizin torpağınızı tanımır. Eyni ev düz sahədə bir cür, maililiyi olan sahədə tamam başqa cür oturur. Uyğunlaşdırma olmadan tikilən hazır layihə ən çox bu yerlərdə problem yaradır:

• günəşə və küləyə görə oriyentasiya: yataq otaqları qərbə, qonaq otağı isə kölgəli şimala düşə bilər;
• relyef: maili sahədə zirzəmi, pillələr və dayaq divarları əlavə olunur;
• qruntun xassələri: bünövrə həlli geoloji məlumatlara görə dəyişə bilər;
• yerli tələblər: sərhəddən məsafə, mərtəbə sayı və giriş yolu ilə bağlı məhdudiyyətlər;
• seysmiklik: Bakı və ətrafı seysmik zonadır, konstruktiv hissənin bu şərtlərə uyğunluğu yoxlanmalıdır.

Nəticədə hazır layihə demək olar ki, həmişə adaptasiya tələb edir. Bəzən bu dəyişikliklər o qədər çox olur ki, layihənin «hazır» olmasından qalan üstünlük azalır.

Fərdi layihənin gücü

Fərdi layihə ailənin həyat tərzindən başlayır. Memar kimin harada yatacağını, qonaqların necə qəbul ediləcəyini, mətbəxin həyətlə əlaqəsini, gələcəkdə otaq əlavə etmək ehtimalını soruşur və planı buna görə qurur.

Torpağın xüsusiyyətləri burada məhdudiyyət deyil, fürsət kimi işlənir: mənzərəyə açılan pəncərələr, qonşu evlərdən gizlənən həyət, relyefdən istifadə edən səviyyələr. Fasad üslubu, dam forması və materiallar da əvvəlcədən ümumi konsepsiyaya uyğun seçilir. 3D modellər və eskizlər sayəsində sifarişçi evi tikintidən əvvəl müxtəlif rakurslardan görə və düzəliş istəyə bilər.

Fərdi layihənin çatışmazlığı daha uzun hazırlıq dövrü və sifarişçidən daha çox iştirak tələb etməsidir. Qərarlar vaxtında verilmədikdə layihə mərhələsi uzanır.

Fərdi layihənin daha bir üstünlüyü sonrakı mərhələlərin ahəngidir. Memar fasadı, planları, konstruksiyanı və mühəndis sistemlərini eyni vaxtda düşündüyü üçün tikinti zamanı «bu boru hara keçəcək» və ya «pəncərə tirə düşür» kimi ziddiyyətlər azalır. Hazır layihədə isə belə uyğunsuzluqlar çox vaxt yalnız obyektdə üzə çıxır və yerində, tələsik həll edilir. Uzunmüddətli baxımdan da fərq var: ailə böyüdükcə ikinci mərtəbə və ya əlavə otaq tikmək ehtimalı fərdi layihədə əvvəlcədən nəzərə alına, bünövrə və dayaqlar buna uyğun hesablana bilər.

Qərar üçün praktik suallar

Seçim etməzdən əvvəl bu sualları özünüzə verin:

• Torpaq sahəsi düz və standart formalıdırmı, yoxsa maililik, dar cəbhə və ya qeyri-adi sərhədlər var?
• Ailənin xüsusi tələbləri varmı: yaşlı üzv üçün birinci mərtəbədə yataq otağı, ev ofisi, geniş qarderob, hovuz?
• Hazır layihədə neçə dəyişiklik etmək istəyirsiniz? Siyahı uzundursa, fərdi layihə daha dürüst yol ola bilər.
• Hazır layihənin konstruktiv hesabatı var və onu yerli şəraitə görə kim yoxlayacaq?
• Mühəndis şəbəkələri (su, kanalizasiya, elektrik, qaz) sahəyə hansı tərəfdən daxil olur və plan buna uyğundurmu?

Aralıq yol: hazır layihənin dərin adaptasiyası

Bəzən bəyənilən tipli layihə əsas götürülür, amma memar onu sahəyə, oriyentasiyaya və ailənin ehtiyaclarına görə yenidən işləyir. Bu halda planın ümumi məntiqi saxlanılır, lakin pəncərələrin yeri, otaqların ölçüsü, bünövrə və dam həlli dəyişə bilər. Belə adaptasiyanın mahiyyəti yeni layihəyə yaxındır, ona görə onu kiçik düzəliş kimi qiymətləndirmək düzgün deyil.

Hansı yolu seçsəniz də, tikinti yalnız sahəyə bağlanmış, konstruktiv baxımdan yoxlanmış və mühəndis sistemləri ilə tamamlanmış sənədlər əsasında başlamalıdır.

Zaferoğlu İnşaat memarlıq layihələri üzrə çertyojların, eskizlərin və kompüter modellərinin hazırlanmasını, eləcə də fərdi evlərin tikintisini həyata keçirir. Layihə seçimini torpaq sahənizin məlumatları ilə birlikdə müzakirə etmək olar.